HOÀNG HOA THÁM (?–1913)
Hoàng Hoa Thám thường được gọi là Đề Thám.
Ông là thủ lĩnh nổi tiếng của phong trào nông dân chống Pháp ở vùng Yên Thế.
Trong những năm cuối thế kỉ XIX, phong trào chống Pháp ở Yên Thế phát triển mạnh. Hoàng Hoa Thám dần trở thành người lãnh đạo chủ yếu của nghĩa quân.
Nghĩa quân dựa vào địa hình rừng núi Yên Thế, xây dựng căn cứ và tổ chức chiến đấu lâu dài.
Thực dân Pháp nhiều lần mở các cuộc tấn công lớn nhưng không dễ dàng tiêu diệt được nghĩa quân. Có thời gian Pháp phải tiến hành thương lượng với Hoàng Hoa Thám.
Phong trào Yên Thế tồn tại trong một thời gian dài, từ cuối thế kỉ XIX sang đầu thế kỉ XX.
Năm 1913, Hoàng Hoa Thám mất và phong trào Yên Thế dần chấm dứt.


