Hoàng Hoa Thám – cuộc khởi nghĩa Yên Thế kéo dài gần 30 năm

Hoàng Hoa Thám (tên thật Trương Văn Thám) sinh khoảng năm 1858. Ông là lãnh tụ cuộc khởi nghĩa Yên Thế, một trong những cuộc khởi nghĩa chống Pháp kéo dài lâu nhất trong lịch sử Việt Nam (1884–1913).

Khu vực Yên Thế (Bắc Giang) là vùng rừng núi, địa hình phức tạp, thuận lợi cho chiến tranh du kích. Ban đầu, các nhóm nông dân vũ trang nổi lên chống lại chính sách cướp đất, lập đồn điền và thu thuế của thực dân Pháp. Sau đó, Hoàng Hoa Thám dần trở thành thủ lĩnh lớn nhất của phong trào.

Ông tổ chức lực lượng nghĩa quân theo kiểu bán quân sự, xây dựng căn cứ trong rừng, lập hệ thống phòng thủ, kho lương và xưởng rèn vũ khí. Nghĩa quân sử dụng chiến thuật du kích: phục kích, đánh nhanh, rút nhanh, tránh đối đầu trực diện với quân Pháp có vũ khí mạnh hơn.

Trong nhiều năm, quân Pháp tổ chức nhiều cuộc tấn công lớn vào Yên Thế nhưng không tiêu diệt được nghĩa quân. Có thời điểm, Pháp phải ký hòa ước tạm thời với Hoàng Hoa Thám, cho phép ông quản lý một phần khu vực Yên Thế để đổi lấy việc giữ yên khu vực này.

Tuy nhiên, sau khi củng cố lực lượng, Pháp tiếp tục mở các cuộc tấn công lớn. Đến năm 1913, Hoàng Hoa Thám bị ám sát và cuộc khởi nghĩa Yên Thế chấm dứt. Mặc dù thất bại về quân sự, cuộc khởi nghĩa kéo dài gần 30 năm được xem là một trong những phong trào kháng chiến lâu dài và bền bỉ nhất chống thực dân Pháp ở Việt Nam.

Trong nghiên cứu lịch sử, Hoàng Hoa Thám thường được xem là hình mẫu của lãnh tụ khởi nghĩa nông dân và chiến tranh du kích thời kỳ cận đại Việt Nam.