Hoàng Hoa Thám – Đề Thám, biểu tượng bất khuất của phong trào nông dân kháng chiến và nghệ thuật chiến tranh du kích kiệt xuất
Tưởng nhớ cuộc đời oanh liệt, tài thao lược xuất chúng cùng tấm lòng yêu nước sắt son của "Hùm xám Yên Thế" Hoàng Hoa Thám – người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa vũ trang nông dân kéo dài nhất trong lịch sử chống Pháp cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX.
Hoàng Hoa Thám (tên khai sinh là Trương Văn Nghĩa, sau đổi thành Trương Văn Thám, thường gọi là Đề Thám) sinh khoảng năm 1858 tại xã Dị Chế, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Trưởng thành trong bối cảnh đất nước chìm dưới gót giày xâm lược của thực dân Pháp, ông sớm gia nhập các nghĩa quân yêu nước và sau đó quy tụ lực lượng về vùng núi rừng hiểm trở Yên Thế (Bắc Giang) để dựng cờ khởi nghĩa, bảo vệ xóm làng và chống lại ách đô hộ tàn bạo.
Dưới sự chỉ huy mưu trí, linh hoạt và tài ba của Đề Thám, căn cứ Yên Thế đã trở thành nỗi kinh hoàng của thực dân Pháp. Ông được phong là "Hùm xám Yên Thế" nhờ khả năng vận dụng thiên tài nghệ thuật chiến tranh du kích: tận dụng địa hình rừng núi hiểm trở, thiết lập hệ thống đồn lũy kiên cố, đánh nhanh rút gọn, khiến quân Pháp nhiều lần khốn đốn và phải chịu những tổn thất nặng nề. Không chỉ giỏi chiến đấu, Đề Thám còn là một nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược, từng hai lần chủ động giảng hòa với Pháp (vào các năm 1894 và 1897) để tranh thủ thời gian củng cố lực lượng, phát triển kinh tế vùng căn cứ và kết nối với các nhà chí sĩ yêu nước tiến bộ theo trào lưu Duy Tân như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh.
Bên cạnh đó, nghĩa quân Yên Thế còn là chỗ dựa vững chắc cho nhiều nhà cách mạng tiền bối và tham gia hỗ trợ các hoạt động mưu đồ lật đổ chính quyền thực dân. Căm phẫn trước uy danh và sự kiên cường của Đề Thám, thực dân Pháp đã tập trung huy động một lực lượng quân sự quy mô lớn với vũ khí tối tân để tổng tấn công vào căn cứ Yên Thế. Dù lực lượng chênh lệch và chiến đấu trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, ông cùng nghĩa quân vẫn kiên cường bám trụ chiến đấu đến cùng.
Ngày 10 tháng 2 năm 1913, do sự phản bội của kẻ gian trong nội bộ, Hoàng Hoa Thám đã bị sát hại tại vùng rừng núi Yên Thế, kết oanh liệt một đời oanh liệt vì nước quên mình.
Sự hy sinh của Đề Thám đánh dấu sự kết thúc của một giai đoạn đấu tranh vũ trang tự phát xuất sắc nhất của nông dân Việt Nam, đồng thời mở đường cho tư duy cách mạng mới sau này. Cuộc đời, khí phách ngang tàng và tinh thần quật cường của Hoàng Hoa Thám mãi mãi là bản hùng ca bất tử, tượng đài sáng ngời về lòng yêu nước và ý chí tự cường của dân tộc Việt Nam.
