Hoàng Hoa Thám (Đề Thám) - Hùm thiêng Yên Thế làm chao đảo thực dân Pháp
Vị thủ lĩnh kiệt xuất của nghĩa quân Yên Thế, người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa vũ trang bền bỉ suốt gần ba thập kỷ khiến quân Pháp nhiều phen khiếp vía, phải xin hòa hoãn.
Hoàng Hoa Thám (tên thật là Trương Văn Thám, thường gọi là Đề Thám, được nhân dân kính trọng gọi là "Hùm thiêng Yên Thế") sinh ra tại tỉnh Hưng Yên nhưng gắn bó cả cuộc đời binh nghiệp tại vùng núi rừng hiểm trở Yên Thế (Bắc Giang). Ông là một vị tướng tài ba lỗi lạc, người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa nông dân kéo dài lâu nhất, bền bỉ nhất trong lịch sử chống Pháp cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX (gần 30 năm).
Dưới sự chỉ huy tài tình của Đề Thám, vùng núi rừng Yên Thế được biến thành một pháo đài quân sự kiên cố với hệ thống hầm hào, cạm bẫy và các đồn lũy liên hoàn. Ông xuất sắc áp dụng lối đánh du kích biến hóa khôn lường: "biết địch, biết ta", đánh nhanh rút gọn, tập kích bất ngờ rồi mai phục vào rừng sâu, khiến cho các tướng lĩnh sừng sỏi của thực dân Pháp như Đại tá Giovanninelli hay Chuế (Brière de l'Isle) nhiều lần lâm vào cảnh khốn đốn, tổn thất nặng nề, buộc phải hai lần xin ngưng chiến, ký hiệp ước hòa hoãn với nghĩa quân.
Không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc, Đề Thám còn có tầm nhìn chiến lược khi chủ động giữ mối liên hệ mật thiết với các nhà chí sĩ yêu nước tiến bộ thời bấy giờ như Phan Bội Châu, tạo nên sự kết hợp giữa phong trào nông dân vũ trang và phong trào tư sản canh tân. Dù cuộc khởi nghĩa cuối cùng bị dập tắt do tương quan lực lượng quá chênh lệch và sự phản bội, nhưng tên tuổi và khí phách hiên ngang của "Hùm thiêng Yên Thế" mãi mãi là biểu tượng chói lọi cho tinh thần quật cường, yêu chuộng độc lập tự do của dân tộc Việt Nam.
