Hoàng Hoa Thám và cuộc chiến Yên Thế

Cuộc khởi nghĩa Yên Thế kéo dài gần 30 năm (1884–1913) là phong trào chống Pháp dai dẳng nhất đầu thời cận đại, và thủ lĩnh kiệt xuất của phong trào chính là Đề Thám – Hoàng Hoa Thám. Ông là người gan dạ, thông thạo rừng núi, hiểu rõ địa hình Yên Thế như lòng bàn tay. Với chiến thuật du kích cực kỳ linh hoạt, nghĩa quân của ông gây cho thực dân Pháp bao phen khốn đốn.

Nghĩa quân Yên Thế dựa vào rừng núi hiểm trở để chống càn, đánh đồn nhỏ, chặn đường quân tiếp viện. Pháp nhiều lần mở các cuộc tấn công quy mô lớn nhưng đều bị Đề Thám đẩy lùi. Thậm chí chúng phải chấp nhận thương lượng hòa hoãn nhiều lần – điều hiếm thấy đối với một lực lượng nghĩa quân nông dân.

Hoàng Hoa Thám không chỉ giỏi quân sự mà còn xây dựng được cộng đồng Yên Thế tự quản, ổn định đời sống dân trong vùng, giữ kỷ luật nghiêm, tránh cướp bóc. Điều đó khiến ông được nhân dân kính phục và ủng hộ mạnh mẽ.

Tuy nhiên, trước sức mạnh ngày càng tăng của giặc, lực lượng nghĩa quân suy yếu dần. Năm 1913, Đề Thám bị ám hại. Cuộc khởi nghĩa chấm dứt nhưng tinh thần quật cường của ông lưu danh muôn đời, trở thành biểu tượng của phong trào nông dân chống ngoại xâm.