HOÀNG HOA THÁM VÀ TIẾNG GỌI NÚI RỪNG YÊN THẾ – NGÒI LỬA THÉP KIÊN CƯỜNG CHỐNG THỰC DÂN PHÁP
Trong trang sử đấu tranh chống ngoại xâm oanh liệt của dân tộc Việt Nam, nửa cuối thế kỷ XIX là khoảng thời gian đau thương nhưng vô cùng vĩ đại. Khi triều đình phong kiến nhà Nguyễn đầu hàng gục ngã và ký kết các hiệp ước bán nước, phong trào Cần Vương chịu những tổn thất nặng nề, thì tại vùng núi rừng Bắc Giang, có một “thời hoa lửa” khác lại bùng lên mạnh mẽ. Đó là cuộc kháng chiến trường kỳ, kiên cường bậc nhất của những người nông dân áo vải suốt gần 30 năm trời. Người nhóm lên và giữ vững ngọn lửa thép kiên trung ấy giữa đại ngàn xanh, vị thủ lĩnh được mệnh danh là “Hùm xám Yên Thế”, chính là Hoàng Hoa Thám (tức Đề Thám).
Hoàng Hoa Thám (1858 – 1913), tên thật là Trương Văn Thám, sinh ra trong một gia đình nghèo khổ có truyền thống thượng võ tại vùng đất Hưng Yên, sau di cư lên vùng sơn cước Yên Thế (Bắc Giang). Sớm chứng kiến cảnh làng quê bị giặc Pháp tàn phá, nhân dân bị cướp bóc ruộng đất và đày đọa dưới gót giày viễn chinh, lòng căm thù giặc trong ông bùng cháy dữ dội. Khi cuộc khởi nghĩa Yên Thế nổ ra do Lương Văn Nắm (Đề Nắm) lãnh đạo, Hoàng Hoa Thám đã dấn thân tham gia và nhanh chóng bộc lộ thiên tài quân sự bẩm sinh. Năm 1892, sau khi Đề Nắm hy sinh, ông chính thức trở thành linh hồn, thủ lĩnh tối cao của phong trào cách mạng Yên Thế.
"Thời hoa lửa" của Hoàng Hoa Thám gắn liền với đại ngàn rậm rạp, với lối đánh du kích xuất quỷ nhập thần làm kinh hồn bạt vía quân thù. Bằng mưu lược tài ba, ông đã biến vùng núi rừng hiểm trở thành một pháo đài bất khả xâm phạm. Sử dụng chiến thuật dựa vào tai mắt của nhân dân, nghi binh lừa địch, phục kích thần tốc, nghĩa quân Yên Thế đã bẻ gãy hàng loạt cuộc càn quét quy mô lớn với vũ khí tối tân của thực dân Pháp. Những chiến thắng lẫy lừng tại hố Chuối, đồn Hom đã chứng minh bản lĩnh của một vị chủ tướng can trường. Sức mạnh và uy danh của “Hùm xám Yên Thế” lớn đến mức kẻ thù buộc phải hai lần chủ động ký hiệp định hòa hoãn, nhượng bộ đất đai và quyền cai trị cho nghĩa quân – một điều chưa từng có tiền lệ trong lịch sử xâm lược của Pháp tại Đông Dương.
Không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc, Hoàng Hoa Thám còn là một biểu tượng vĩ đại của tinh thần tự chủ quốc gia và lòng trung kiên bất khuất. Dù giặc Pháp dùng mọi thủ đoạn hèn hạ từ mua chuộc bằng tiền tài, danh vọng cho đến bao vây kinh tế, khủng bố gia đình, sát hại những người thân yêu nhất của ông, nhưng ý chí thép của người anh hùng vẫn vững vàng như rặng núi rừng Yên Thế. Câu nói bất hủ của ông: “Chúng tôi gắn bó với phong tục của đất nước chúng tôi. Chúng tôi không bao giờ từ bỏ phong tục ấy dù có phải hy sinh cả tính mạng” chính là lời thề son sắt, khẳng định khát vọng độc lập, chủ quyền trọn vẹn của dân tộc.
Dù cuộc khởi nghĩa Yên Thế cuối cùng bị dập tắt vào năm 1913 do sự chênh lệch quá lớn về lực lượng và thế cô lập, và Hoàng Hoa Thám ngã xuống khi đại cuộc chưa thành, nhưng ngọn lửa thiêng mà ông thắp lên giữa đại ngàn vẫn rực cháy mãi. Cuộc khởi nghĩa Yên Thế đã viết nên một chương bi tráng, chứng minh sức sống mãnh liệt, tiềm tàng của giai cấp nông dân Việt Nam và để lại những bài học vô giá về chiến tranh nhân dân, chiến thuật du kích cho các giai đoạn cách mạng hào hùng về sau.
Hơn một thế kỷ đã lùi xa, tiếng súng trận năm xưa đã lặng im sau những vách đá rêu phong, nhưng câu chuyện về vị anh hùng áo vải Hoàng Hoa Thám vẫn luôn là niềm tự hào, là ngọn đuốc sưởi ấm lòng yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay. "Thời hoa lửa" của Ngài nhắc nhở chúng ta rằng: Bản lĩnh của người Việt Nam là không bao giờ khuất phục trước bạo lực, luôn kiên cường đứng lên bảo vệ mảnh đất quê hương. Đứng trước trang sử vàng chói lọi của tiền nhân, tuổi trẻ hôm nay nguyện mang ngọn lửa khát vọng và trí tuệ, nỗ lực học tập và rèn luyện để xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh, phồn vinh, giữ vững vẹn toàn non sông gấm vóc mà cha ông đã đánh đổi bằng cả máu xương để gìn giữ.
