HOÀNG KIM GIAO: NGƯỜI ANH HÙNG DŨNG CẢM TRÊN MẶT TRẬN "RÀ MÌN, PHÁ BOM"

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước vĩ đại của dân tộc Việt Nam, có những chiến công rực rỡ được tạo nên bởi hàng triệu con người trên khắp các chiến trường khốc liệt. Bên cạnh những người chiến sĩ cầm súng đối mặt trực diện với quân thù ở tuyến đầu, có một lực lượng âm thầm nhưng vô cùng quan trọng: những nhà khoa học, kỹ sư, cán bộ kỹ thuật quân sự – những người chiến đấu với "kẻ thù giấu mặt" là hàng vạn tấn bom đạn, thủy lôi, mìn từ trường hiện đại của đế quốc Mỹ.

​Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Kim Giao – người kỹ sư trẻ của Cục Nghiên cứu Kỹ thuật (Bộ Quốc phòng) – chính là một biểu tượng rạng rỡ nhất cho trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần xả thân vì Tổ quốc của thế hệ trí thức trẻ Việt Nam thời kỳ chống Mỹ. Ngã xuống ở tuổi 27 tại tuyến lửa Nam Hà Tĩnh khi đang trực tiếp tháo gỡ quả bom từ trường phá hoại của địch, Hoàng Kim Giao đã dâng hiến trọn vẹn tri thức và tuổi thanh xuân để mở đường cho những binh đoàn tiến vào Nam. Cảm nhận về xuất thân, lý tưởng, quá trình hoạt động và những đóng góp của ông là dịp để chúng ta nghiêng mình kính cẩn trước một nhân cách lớn, một trái tim khoa học dấn thân vì độc lập, tự do của dân tộc.

​Hoàng Kim Giao sinh năm 1941 tại phường Đông Hải, quận Hải An, thành phố Hải Phòng – thành phố Cảng kiên cường, nơi giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình trí thức giàu tinh thần dân tộc, ngay từ nhỏ, Hoàng Kim Giao đã bộc lộ phẩm chất thông minh, hiếu học, có tư duy logic sắc bén và đặc biệt say mê các môn khoa học tự nhiên.

​Thời niên thiếu của ông gắn liền với những năm tháng đất nước vừa ra khỏi cuộc kháng chiến chống Pháp, miền Bắc bước vào thời kỳ khôi phục kinh tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Môi trường giáo dục dưới mái trường xã hội chủ nghĩa cùng truyền thống quê hương Đất Cảng đã sớm gieo vào tâm hồn người thanh niên Hoàng Kim Giao lòng căm thù giặc sâu sắc, ý thức tự lập và khát vọng dùng tri thức để phụng sự đất nước.

​Với thành tích học tập xuất sắc, năm 1960, Hoàng Kim Giao được Nhà nước cử đi du học tại Đại học Bách khoa Nam Kinh (Trung Quốc) – một trong những trung tâm đào tạo kỹ sư hàng đầu thời bấy giờ. Tại đây, ông chuyên sâu nghiên cứu về ngành vật lý, điện khí và lý thuyết từ trường.

​Trong suốt những năm tháng học tập xa quê hương, Hoàng Kim Giao luôn nỗ lực vượt bậc, miệt mài trong phòng thí nghiệm để nắm vững những kiến thức khoa học tiên tiến nhất. Ông hiểu rằng, đất nước đang ở ngưỡng cửa của những thử thách lớn lao, và những kiến thức về điện tử, từ trường mà ông tiếp thu được sẽ là vũ khí đắc lực để bảo vệ Tổ quốc.

​Năm 1965, sau khi tốt nghiệp loại giỏi, gạt qua những cơ hội nghiên cứu phát triển ở nước ngoài, người kỹ sư trẻ Hoàng Kim Giao đã lập tức trở về nước, tình nguyện gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam, được phân công về công tác tại Cục Nghiên cứu Kỹ thuật (Bộ Quốc phòng).

​Lý tưởng sống của Hoàng Kim Giao là sự kết hợp tuyệt vời giữa lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần khoa học dấn thân.

​Nếu như lý tưởng của người chiến sĩ bộ binh là giáp mặt tiêu diệt địch trên chiến trường, thì lý tưởng của người kỹ sư quân sự Hoàng Kim Giao là dùng tri thức khoa học để "giải mã" các loại vũ khí tối tân của kẻ thù, bảo vệ tính mạng cho đồng đội và giữ vững mạch máu giao thông vận tải.

​Ông không coi khoa học là một tháp ngà lý thuyết thuần túy, mà coi khoa học là công cụ chiến đấu trực tiếp. Với ông, mỗi công trình nghiên cứu, mỗi phương án rà phá bom mìn được nghiệm thu thành công chính là một chiến công bảo vệ hàng trăm chuyến xe, hàng ngàn chiến sĩ trên đường ra mặt trận.

​Khi đế quốc Mỹ trút xuống miền Bắc và dải đất miền Trung các loại bom từ trường, bom đạn chùm, thủy lôi thế hệ mới nhằm cắt đứt tuyến đường tiếp tế Chiến lược Trường Sơn, Hoàng Kim Giao đã không ngần ngại nhận những nhiệm vụ nguy hiểm nhất.

​Lý tưởng của ông được thể hiện rõ nhất qua tinh thần: Không ngồi trong phòng thí nghiệm an toàn để đoán định, mà phải có mặt trực tiếp tại những "tọa độ chết" để đối mặt với bom đạn địch. Ông sẵn sàng chấp nhận hy sinh bản thân để tìm ra quy luật hoạt động của các loại bom từ trường, từ đó đưa ra giải pháp phá hủy chúng hiệu quả nhất.

​Từ năm 1967 đến năm 1968, cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ ở miền Bắc đạt đến đỉnh điểm của sự tàn khốc. Tuyến đường giao thông huyết mạch qua Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình trở thành trọng điểm đánh phá. Địch thả hàng vạn quả bom từ trường (Loại bom nổ chậm tự động kích nổ khi có vật thể kim loại như ô tô, tàu thuyền đi qua).

​Kỹ sư Hoàng Kim Giao được giao nhiệm vụ Trưởng nhóm nghiên cứu rà phá bom mìn trực tiếp tại chiến trường Hà Tĩnh. Không quản ngày đêm, dưới làn mưa bom đạn, ông cùng đồng đội bám sát các trọng điểm như ngã ba Đồng Lộc, bến thủy Thạch Hà, Nam Hà Tĩnh. Ông đã trực tiếp tiếp cận, đo đạc thông số, tháo gỡ hàng chục quả bom từ trường chưa nổ – công việc mà chỉ cần một sơ suất nhỏ bằng cọng tóc hay một sự thay đổi nhỏ về từ trường xung quanh cũng đủ để quả bom phát nổ tức thì.

​Ngày 30 tháng 12 năm 1968, tại khu vực xã Thạch Lỗi, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, địch trút xuống một loạt bom từ trường thế hệ mới vô cùng nguy hiểm, phong tỏa hoàn toàn tuyến đường giao thông huyết mạch vận chuyển lương thực, vũ khí vào Nam.

​Thấy tính chất phức tạp của loại bom mới, không muốn đồng đội gặp nguy hiểm, Hoàng Kim Giao đã tự mình trực tiếp xuống hố bom để nghiên cứu và tháo gỡ. Sau khi đã vô hiệu hóa thành công quả bom thứ nhất và thu thập được các thông số kỹ thuật quan trọng, ông tiếp tục tiếp cận quả bom thứ hai.

​Trong lúc ông đang cẩn trọng tháo kíp nổ, quả bom bất ngờ phát nổ do cơ chế tự nổ phức tạp mà kẻ thù cài đặt. Hoàng Kim Giao đã ngã xuống ngay trên trận địa ở tuổi 27 – độ tuổi rực rỡ nhất của tài năng và nhiệt huyết cống hiến.