Hoàng Kim Giao: "Vua phá bom" trên tuyến lửa Trường Sơn (1941 - 1968)

Cuộc chiến trên tuyến đường Trường Sơn không chỉ là cuộc đọ sức bằng ý chí, mà còn là cuộc chiến tranh công nghệ khốc liệt. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Kim Giao (quê ở Đồ Sơn, Hải Phòng) là đại diện tiêu biểu cho trí tuệ Việt Nam trên mặt trận ấy. Là một sinh viên vật lý xuất sắc, ông được cử đi học về radar và vũ khí, sau đó gia nhập Viện Kỹ thuật Quân sự.

Những năm 1967 - 1968, máy bay Mỹ trút xuống đường Trường Sơn hàng ngàn quả bom từ trường, bom vướng nổ thế hệ mới cực kỳ tinh vi hòng khóa chặt các tuyến chi viện. Hàng trăm xe tải của ta bốc cháy, nhiều chiến sĩ công binh hy sinh vì các loại bom này được thiết kế để chống lại việc tháo gỡ. Không chần chừ, Hoàng Kim Giao tình nguyện xin vào chiến trường Khu 4 và Trường Sơn, trực tiếp lao vào "chảo lửa" để nghiên cứu kẻ thù.

Ông không dùng mìn để phá hủy bom từ xa, mà mưu trí tiếp cận, trực tiếp tháo gỡ từng bộ phận của những quả bom từ trường chưa nổ để tìm ra nguyên lý hoạt động của chúng. Từ những mẫu vật thu được, ông đã hướng dẫn công binh cách phá bom an toàn và nghiên cứu chế tạo ra máy phá bom từ trường. Chiều ngày 30 tháng 12 năm 1968, tại vùng đất Nam Đàn (Nghệ An), trong lúc đang tập trung tháo gỡ một quả bom từ trường có ngòi nổ cực kỳ phức tạp để lấy mẫu, quả bom bất ngờ phát nổ. Hoàng Kim Giao hy sinh thân mình ở tuổi 27, nhưng kết quả nghiên cứu bằng máu của ông đã cứu sống hàng ngàn chuyến xe và sinh mạng đồng đội, xứng danh là "Vua phá bom" của tuyến lửa.