HOÀNG LÊ KHA: KHÍ PHÁCH HIÊN NGANG TRƯỚC ĐOẠN ĐẦU ĐÀI KHÉT TIẾNG

Hoàng Lê Kha (tên thật là Hoàng Lê Cẩn, bí danh Nguyễn Văn Lòng), sinh ngày 17/02/1917 và mất ngày 12/03/1960, có quê quán tại làng Trang Các, tổng Ngọ Xá (nay thuộc xã Hòa Phong, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa). Ông sớm giác ngộ cách mạng từ thời niên thiếu khi theo học trường Bách Nghệ Hà Nội, được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1936, sau đó được tổ chức điều chuyển vào Sài Gòn hoạt động trong phong trào thanh niên, học sinh, sinh viên và tham gia giành chính quyền vào năm 1945. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông giữ nhiều chức vụ quan trọng như Ủy viên Mặt trận Việt Minh, Tỉnh đội trưởng Dân quân, Trưởng ty Thông tin Gia Định, và Bí thư Huyện ủy Châu Thành. Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, ông trở lại miền Nam hoạt động bí mật tại chiến trường Tây Ninh với cương vị Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, chèo lái phong trào cách mạng vượt qua giai đoạn bị khủng bố khốc liệt. Đến tháng 8 năm 1959, ông không may sa vào tay địch, bị tòa án quân sự đặc biệt chế độ Sài Gòn kết án tử hình theo Đạo luật 10/59 khét tiếng. Sáng ngày 12/03/1960, tại Trảng Lớn (huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh), Hoàng Lê Kha hiên ngang bước lên đoạn đầu đài, trở thành một trong những người cộng sản cuối cùng bị hành quyết bằng máy chém trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Với khí tiết anh hùng kiên định, ông đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1997.