Hoàng Lê Kha – Người cộng sản kiên trung hiên ngang trước máy chém

Hoàng Lê Kha sinh năm 1917 tại làng Trang Các (nay thuộc xã Hà Phong, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa). Từ thời học sinh Trường Bách nghệ Hà Nội, ông đã tham gia phong trào yêu nước và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1936.

Năm 1940, ông được Đảng điều vào Nam Kỳ hoạt động. Trong suốt hai cuộc kháng chiến, ông đảm nhiệm nhiều trọng trách tại Gia Định và Tây Ninh, trực tiếp xây dựng cơ sở cách mạng, phát triển lực lượng và lãnh đạo phong trào đấu tranh của nhân dân. Sau năm 1954, ông được phân công làm Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Tây Ninh, trực tiếp phụ trách thị xã Tây Ninh và huyện Châu Thành.

Tháng 8 năm 1959, trong một lần đi công tác, Hoàng Lê Kha bị chính quyền Sài Gòn bắt giữ. Dù bị tra tấn và dụ dỗ nhiều lần, ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, không khai báo, không khuất phục trước kẻ thù.

Rạng sáng 12 tháng 3 năm 1960, chính quyền Ngô Đình Diệm bí mật đưa ông ra pháp trường tại Tam Hạp (Châu Thành, Tây Ninh) và hành quyết bằng máy chém theo Luật 10/59. Trước giờ phút hy sinh, ông vẫn giữ thái độ bình tĩnh, hiên ngang, thể hiện khí phách bất khuất của người chiến sĩ cách mạng. Cái chết của ông gây xúc động mạnh trong nhân dân và tạo làn sóng phản đối trong nước cũng như quốc tế đối với chính sách đàn áp dã man của chính quyền Sài Gòn. Sau vụ hành quyết này, chiếc máy chém không còn được tiếp tục sử dụng.

Để ghi nhận công lao to lớn của ông, ngày 23 tháng 7 năm 1997, Nhà nước truy tặng Hoàng Lê Kha danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày nay, tên ông được đặt cho nhiều trường học, công trình và khu tưởng niệm tại Tây Ninh và Thanh Hóa.