Hoàng Minh Đạo

Năm 1940, trong một chuyến công tác, đồng chí bị thực dân Pháp bắt, chúng kết án 2 năm tù, quản thúc 5 năm ở Móng Cái. Những năm 1943 - 1945, sau khi liên lạc được với đoàn học sinh Việt Nam, đồng chí được Trung ương Đảng giao nhiệm vụ tạo cơ sở Đảng ở Móng Cái và giữ vững đường liên lạc của Đảng từ Hải Phòng qua Móng Cái ra nước ngoài. Đồng chí đã nhiều lần dẫn đường và tổ chức an toàn các chuyến đi của Tổng bộ Việt Minh sang Trung Quốc.Cách mạng Tháng Tám thành công, Đào Phúc Lộc (với bí danh Hoàng Minh Đạo) về Hà Nội giữ chức vụ Trưởng phòng Quân ủy hội thuộc Bộ Tổng Tham mưu (tiền thân của ngành tình báo quân sự Việt Nam) khi mới 22 tuổi.Nhận nhiệm vụ nắm bắt tình hình quân Pháp, Nhật, Tưởng và bọn Việt Quốc, Việt Cách thân Tưởng, chỉ với một nhóm cán bộ ít ỏi, cùng những phương tiện liên lạc thô sơ, Hoàng Minh Đạo đã tổ chức mạng lưới tình báo rộng khắp từ nhà hàng, khách sạn, rạp hát, bưu điện, cài cắm người trong hàng ngũ của địch. Với phương châm “lấy dân làm tai mắt”, đồng chí nắm bắt được các thông tin nhanh, giúp cách mạng kịp thời tổ chức tác chiến. Dưới sự chỉ huy đầy sáng tạo của Hoàng Minh Đạo, những chú bé đánh giày, những cô thiếu nữ “lá ngọc cành vàng”, nữ sinh... đã hoàn thành nhiệm vụ, góp phần vào thắng lợi chung của phong trào cách mạng. Chỉ sau 2 năm (1945 - 1947), Phòng tình báo do Hoàng Minh Đạo đứng đầu đã có mạng lưới đặt tại 23 tỉnh, thành từ Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đến Thừa Thiên. Thời kỳ này, Hoàng Minh Đạo cũng là người có công lớn mở các lớp giáo dục, bồi dưỡng, đào tạo cán bộ. Nhiều hạt giống của cách mạng đã trưởng thành, là cán bộ nòng cốt trong quân đội và đặc biệt trong ngành tình báo nước ta từ những năm đầu kháng chiến chống Pháp: Thiếu tướng Cao Pha, vợ chồng Đại tá anh hùng Nguyễn Minh Vân... Đồng thời, dưới sự chỉ huy của đồng chí, nhiều cơ sở bí mật, nhiều cộng tác viên trong nội thành Hà Nội được xây dựng.Năm 1947, người vợ hiền thảo của đồng chí đột ngột qua đời, đồng chí đi bộ từ Cao Bằng về Thái Nguyên, khóc không thành tiếng. Nhưng rồi vì yêu cầu nhiệm vụ, chỉ được 3 ngày, ông đã phải gửi cô con gái bé bỏng Đào Minh Vân cho người chị nuôi.Năm 1948, đồng chí Hoàng Minh Đạo được điều động làm Đặc phái viên của Bộ Tổng Tham mưu, đi kiểm tra tình hình từ Khu 4 vào Nam Bộ để kiện toàn và thống nhất lại các tổ chức của ngành tình báoTháng 7/1954, đồng chí là thành viên trong Phái đoàn Liên lạc Quân sự 4 bên, giám sát việc thực hiện Hiệp định Genève ở Nam Bộ. Sau đó, đồng chí được phân công ở lại Nam Bộ, hoạt động bí mật trong nội thành Sài Gòn - Gia Định.Những năm 1955 - 1956, sau khi nhận nhiệm vụ khai thác mâu thuẫn giữa các giáo phái ly khai chống Diệm (Cao Đài, Hòa Hảo, Bình Xuyên...), đồng chí đã tổ chức, chỉ đạo các lực lượng đi tiếp xúc, khoét sâu vào mâu thuẫn của địch; vừa làm tan rã vừa nắm được tình hình binh lính địch để tổ chức xây dựng lực lượng cách mạng. Các hoạt động dưới sự chỉ đạo của đồng chí Hoàng Minh Đạo đang diễn ra hết sức thuận lợi thì năm 1957, đồng chí bị địch bắt, giam tại trại giam Phú Lợi. Sau một thời gian bị giam cầm, cùng một số đồng chí trong nhà lao, đồng chí Hoàng Minh Đạo đã tổ chức vượt ngục thành công, tiếp tục về hoạt động tại Ban Binh vận Xứ ủy Nam Bộ.Những năm 1965 - 1968, đồng chí được cử đi tăng cường cho khu vực trọng điểm Sài Gòn - Gia Định.Năm 1968, để chuẩn bị cho đợt Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân, đồng chí Hoàng Minh Đạo đã có quyết định táo bạo khi chọn một số gia đình cách mạng tin cậy ở Bình Phú, Thủ Đức, ngay sát căn cứ thủy quân lục chiến của Việt Nam Cộng hòa làm cơ sở bí mật của Sở Chỉ huy Tiền phương Phân khu V. Sau Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968, mặc dù ta giành được nhiều thắng lợi lớn nhưng lực lượng cũng bị tổn thất khá nặng nề.Để củng cố, xây dựng lại lực lượng chuẩn bị cho những trận tiến công mạnh mẽ hơn, Trung ương Cục miền Nam đã điều đồng chí Hoàng Minh Đạo từ Phân khu V về làm Bí thư, Chính ủy Phân khu I.Năm 1969, Chính ủy Hoàng Minh Đạo về Trung ương Cục dự họp, báo cáo công tác chuẩn bị chiến trường trên địa bàn.Khi vượt sông Vàm Cỏ Đông, ghe chở Chính ủy Hoàng Minh Đạo đã đụng thuyền địch, các đồng chí hy sinh dũng cảm giữa dòng nước.Với những thành tích đã đạt được, đồng chí được Nhà nước truy phong hàm Trung tướng, Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân (năm 1998) và Huân chương Hồ Chí Minh (năm 1999). Tên tuổi của Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân Đào Phúc Lộc - Hoàng Minh Đạo được đặt cho nhiều đường phố và trường học của Thủ đô Hà Nội, tỉnh Khánh Hoà và TPHCM