Hoàng Sâm – Người đội trưởng đầu tiên
Hoàng Sâm (tên thật Trần Văn Kỳ, 1915–1968) là một nhà chỉ huy quân sự và cách mạng Việt Nam, nổi tiếng nhất với vai trò Đội trưởng đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, tiền thân trực tiếp của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông thuộc lớp cán bộ đầu tiên được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp dìu dắt và sau này trở thành một trong những vị tướng đầu tiên của quân đội.
Những cột mốc tiêu biểu
Ông sinh tại làng Lệ Sơn (nay thuộc xã Văn Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình). Khi còn trẻ, theo gia đình sang Thái Lan, ông tham gia phong trào cách mạng trong cộng đồng người Việt và được Nguyễn Ái Quốc lựa chọn làm liên lạc viên. Bí danh Hoàng Sâm cũng được Nguyễn Ái Quốc đặt cho ông trong thời gian hoạt động tại Trung Quốc trước khi trở về căn cứ cách mạng ở Cao Bằng.
Đội trưởng Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân
Ngày 22/12/1944, khi Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập với 34 chiến sĩ, Hoàng Sâm được giao làm Đội trưởng. Đây là lực lượng vũ trang chủ lực đầu tiên của cách mạng Việt Nam, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam. Chỉ vài ngày sau khi thành lập, dưới sự chỉ huy của ban chỉ huy đội, đơn vị đã giành thắng lợi trong các trận Phai Khắt và Nà Ngần, những chiến thắng đầu tiên mang ý nghĩa chính trị và quân sự quan trọng.
Sự nghiệp quân sự
Sau Cách mạng Tháng Tám, Hoàng Sâm đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy quan trọng. Năm 1948, trong đợt phong quân hàm đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, ông được phong Thiếu tướng. Trong những năm tiếp theo, ông lần lượt giữ các chức vụ như Tư lệnh Liên khu 3, Đại đoàn trưởng Đại đoàn 304, Đại đoàn trưởng Đại đoàn 320, Tư lệnh Quân khu 3 và đảm nhận nhiều nhiệm vụ chỉ huy trên các chiến trường trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
Di sản
Thiếu tướng Hoàng Sâm hy sinh năm 1968 khi đang làm nhiệm vụ. Ông được ghi nhận là một trong những người đặt nền móng cho lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam và là vị Đội trưởng đầu tiên của đơn vị tiền thân Quân đội nhân dân Việt Nam. Năm 1999, ông được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh nhằm ghi nhận những đóng góp đối với sự nghiệp cách mạng.
