Hoàng Siêu Hải - Người Trung đoàn trưởng đầu tiên của Trung đoàn Thủ Đô
Ông Hoàng Siêu Hải sinh năm 1917 , ông còn có các tên gọi khác là Hoàng Khắc Tiệp, Hoàng Giang Từ
Năm 16 tuổi, Hoàng Siêu Hải được người anh con bác ruột là Hoàng Văn Nọn, Bí thư đầu tiên Tỉnh ủy Cao Bằng (sau này là Ủy viên Trung ương Đảng khóa I, đại biểu tham dự Đại hội lần thứ VII Quốc tế Cộng sản (1935) tại Liên Xô) giác ngộ, tham gia hoạt động cách mạng. Năm sau, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam).
Năm 1941, Hoàng Siêu Hải được gửi sang học quân sự tại phân hiệu Trường võ bị Hoàng Phố cơ sở Liễu Châu (Trung Quốc) cùng các ông Hoàng Văn Thái, Đàm Quang Trung, Hoàng Minh Thảo, Vũ Lập, Vũ Nam Long, Mai Trung Lâm, Hoàng Long Xuyên, Lâm Kính, Thu Sơn, Hoàng Nam Hải, Hoàng Ngọc Sơn…
Sau ba năm học tập đến cuối năm 1944, ông cùng đồng đội trở về nước, tham gia chiến đấu tiễu phỉ ở biên giới, huấn luyện quân sự cho dân quân du kích địa phương tỉnh Cao Bằng.
Cách mạng Tháng 8/1945 thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, những thanh niên học tập quân sự tại Trung Quốc về nước hoạt động trở thành những vị tướng, những nhà lãnh đạo quân sự đầu tiên của chính quyền cách mạng. Một số trở thành cán bộ chỉ huy Nam tiến như Vũ Nam Long, Thu Sơn và một số khác như Hoàng Điền, Vũ Lập, Lâm Kính... đảm nhận trọng trách ở những địa bàn trọng yếu ngoài Hà Nội. Chỉ có một mình Hoàng Siêu Hải ở lại trong thành Hà Nội với Vệ quốc quân.
Sau một thời gian chiến đấu đơn vị Vệ quốc quân do Hoàng Siêu Hải chỉ huy cùng tự vệ thành phố Hà Nội hợp thành một lực lượng chủ lực để chặn từng bước tiến của kẻ thù. Đến ngày 6/1/1947, Trung đoàn Liên khu I được tổ chức lại (đến 12/1/1947 mang tên mới là Trung đoàn Thủ đô), do Hoàng Siêu Hải làm Trung đoàn trưởng. Trở thành Trung đoàn trưởng đầu tiên của Trung đoàn Thủ đô chiến đấu trong vòng vây của kẻ thù, Hoàng Siêu Hải suy nghĩ phải có cách đánh làm sao bảo toàn được lực lượng. Nhiều phương án, nhiều cách đánh đã được đem ra bàn thảo. Trong số đó có cả phương án của cố vấn người Nhật trong hàng ngũ Việt Minh lúc đó.
Sau 2 tháng hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ Thủ đô, bảo đảm cho các cơ quan Trung ương rút lui an toàn lên chiến khu Việt Bắc, Trung ương Đảng và Bộ Tổng Tư lệnh ra lệnh cho Trung đoàn Thủ đô rút ra vùng tự do để bảo toàn lực lượng.
Nửa đêm ngày 17/2/1947, Trung đoàn trưởng Hoàng Siêu Hải, Chính trị viên Lê Trung Toản, Tham mưu trưởng Hoàng Phương và hơn 1.200 người gồm các chiến sĩ, phụ nữ, trẻ em, thương binh bí mật luồn qua gầm cầu Long Biên rồi vượt sông trên những chiếc thuyền nan, trở về tập kết an toàn bên bờ hữu ngạn sông Hồng, tỉnh Phúc Yên.
. Sau cuộc rút lui thần kỳ khỏi Hà Nội, Trung đoàn Thủ đô lên Việt Bắc, ông chuyển sang làm Trung đoàn phó Trung đoàn 72 (Bắc Kạn). Cuộc đời binh nghiệp của mình, ông Hoàng Siêu Hải đã tham gia Chiến dịch Biên giới (1950), Chiến dịch Trung du (1951) và Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954).
Từ năm 1958, ông rời quân đội, chuyển ngành về Tỉnh ủy Cao Bằng, công tác tại Ban Nông hội tỉnh Cao Bằng (nay là Hội Nông dân tỉnh Cao Bằng) cho đến khi nghỉ hưu.
Ông Hoàng Siêu Hải đã được công nhận cán bộ lão thành cách mạng, Huân chương Độc lập hạng ba (truy tặng), Huân chương Quân công hạng nhì…
(Hội yêu lịch sử-khí tài quân sự)
