Hoàng Tăng Bí
Hoàng Tăng Bí (1883–1939), tự Tiêu Than, hiệu Tiểu Mã, sinh ra tại làng Đông Ngạc (làng Vẽ), huyện Từ Liêm, tỉnh Hà Đông (nay thuộc Bắc Từ Liêm, Hà Nội). Ông xuất thân trong một gia đình dòng dõi sĩ phu danh gia vọng tộc (là con rể của Đông ng閣 Đại học sĩ Xuân Quận công Nguyễn Trọng Hợp). Đỗ Cử nhân năm 1906, ông khước từ làm quan và dấn thân ngay vào phong trào Duy Tân. Năm 1907, ông là một trong những nhân tố nòng cốt sáng lập Đông Kinh Nghĩa Thục tại Hà Nội, đóng vai trò quan trọng trong Ban Diễn thuyết và Ban Biên soạn sách giáo khoa tân học. Công lao đáng chú ý của Hoàng Tăng Bí là việc vận dụng tài năng văn chương, kịch nghệ và tài diễn thuyết kiệt xuất để tuyên truyền tư tưởng dân chủ, cải cách giáo dục và cổ vũ tinh thần tự lực tự cường. Ông đã sáng tác nhiều tuồng kịch lịch sử nổi tiếng (như Đông A thái phu nhân, Trưng Vương) để thông qua hình tượng anh hùng dân tộc khơi dậy lòng yêu nước trong quần chúng. Bên cạnh đó, ông còn mở hiệu buôn Quảng Hưng Long tại Hà Nội để vừa tạo tài chính cho trường, vừa thực hành tư tưởng "Thương học". Về kết cục, khi Đông Kinh Nghĩa Thục bị đàn áp năm 1908, ông bị thực dân Pháp bắt giam rồi bị kết án đày lên An trí tại Huế. Trong những năm tháng bị quản thúc tại Huế, ông tiếp tục giữ vững khí tiết nhà nho chân chính, dịch thuật, viết kịch và truyền bá tư tưởng tiến bộ cho thế hệ trẻ. Ông qua đời tại Huế vào năm 1939 (thọ 56 tuổi).
Nhân dân và giới trí thức tôn vinh ông là nhà văn hóa, nhà kịch tác gia, nhà cách mạng tài hoa; tên ông được đặt cho các tuyến đường lớn tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
