Hoàng Thị Nghị – nữ cán bộ địch vận làm tan rã một đại đội bảo an

Trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc, bên cạnh những trận đánh bằng súng đạn còn có một mặt trận không kém phần nguy hiểm: mặt trận địch vận. Người cán bộ hoạt động trên mặt trận này phải sống giữa vòng kiểm soát của đối phương, bí mật xây dựng cơ sở và thuyết phục những người trong hàng ngũ bên kia trở về với nhân dân.

Hoàng Thị Nghị, bí danh Năm Hà, là một nữ cán bộ tiêu biểu trên mặt trận đặc biệt ấy. Bà sinh năm 1929, quê tại thị xã Đồ Sơn, nay thuộc thành phố Hải Phòng.

Từ tháng 9/1945 đến tháng 1/1948, Hoàng Thị Nghị tham gia công tác phụ nữ tại địa phương. Tháng 2/1948, bà vào bộ đội và được giao làm cán bộ địch vận tại huyện Kiến Thụy.

Bằng sự kiên trì và khả năng thuyết phục, bà vận động gia đình những người đang phục vụ trong hàng ngũ đối phương, đồng thời trực tiếp tuyên truyền, giác ngộ binh lính. Trong thời gian hoạt động tại Kiến Thụy, bà góp phần vận động hơn 100 người bỏ ngũ, trở về với gia đình.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Hoàng Thị Nghị được cấp trên bố trí theo dòng người di cư vào miền Nam để tiếp tục hoạt động bí mật. Khi ấy, bà mới khoảng 26 tuổi.

Đặt chân đến Sài Gòn trong điều kiện xa lạ và đầy nguy hiểm, bà nhanh chóng tạo dựng vỏ bọc hợp pháp. Dựa vào sự giúp đỡ của quần chúng, bà xây dựng được nhiều địa điểm ăn ở an toàn cho cán bộ địch vận, đồng thời giác ngộ một số hạ sĩ quan và binh lính trong các đơn vị đóng tại nội thành.

Hoạt động bí mật giữa đô thị khiến Hoàng Thị Nghị luôn phải đối mặt với nguy cơ bị phát hiện. Khi bị bắt, bà kiên quyết không khai báo, nhờ đó giữ được bí mật của tổ chức và bảo vệ những cơ sở cách mạng có liên quan.

Mùa xuân năm 1968 đánh dấu một chiến công đặc biệt trong cuộc đời hoạt động của bà. Tại Long An, Hoàng Thị Nghị xây dựng và trực tiếp lãnh đạo cơ sở cách mạng trong Đại đội Bảo an Lai Cua.

Bằng quá trình tuyên truyền và vận động bền bỉ, cơ sở do bà phụ trách đã tổ chức cho binh lính trong đại đội nổi dậy, loại khỏi hàng ngũ 58 người bị xác định là ác ôn. Gần 100 người còn lại trong đơn vị mang theo vũ khí trở về với cách mạng.

Kết quả ấy có ý nghĩa đặc biệt: một đơn vị vũ trang của đối phương gần như bị vô hiệu hóa từ bên trong, đồng thời lực lượng cách mạng được bổ sung thêm người và vũ khí. Thành công cho thấy hiệu quả của công tác địch vận cũng như lòng can đảm, sự mưu trí và khả năng tổ chức của Hoàng Thị Nghị.

Tháng 7/1969, bà bị bắt lần thứ hai. Do đã biết rõ lai lịch và hoạt động của bà, đối phương tiến hành tra khảo khắc nghiệt rồi đày bà ra Côn Đảo.

Ngay trong nhà tù, Hoàng Thị Nghị vẫn không ngừng hoạt động. Bà tham gia lãnh đạo các tù nhân giữ vững khí tiết, tổ chức đấu tranh, tuyên truyền và phân hóa hàng ngũ cai ngục. Bà cùng đồng đội tìm cách khai thác tin tức từ những người có thể tiếp cận để chuyển thành thông tin có ích cho cách mạng.

Với những đóng góp trong quá trình hoạt động, Hoàng Thị Nghị được tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất, Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba cùng nhiều bằng khen và giấy khen.

Ngày 6/11/1978, bà được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi được tuyên dương, bà mang quân hàm thiếu tá và là cán bộ Cục Địch vận thuộc Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam.

Cuộc đời Hoàng Thị Nghị cho thấy sức mạnh của lòng kiên trì và khả năng cảm hóa con người. Từ việc vận động hơn 100 binh lính bỏ ngũ tại Kiến Thụy đến chiến công làm tan rã một đại đội bảo an ở Long An, bà đã góp phần làm suy yếu đối phương mà không cần một cuộc đối đầu quân sự trực diện.

Ngay cả khi bị bắt và đày ra Côn Đảo, bà vẫn tiếp tục đấu tranh. Tấm gương của nữ cán bộ địch vận Năm Hà là một câu chuyện đáng trân trọng về trí tuệ, lòng quả cảm và sự trung thành với Tổ quốc.