Hoàng Văn Kính – Người lính trẻ trên con đường 20 Quyết Thắng

Hoàng Văn Kính – Người lính trẻ trên con đường 20 Quyết Thắng

Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang bước vào những năm tháng vô cùng khốc liệt, một chàng trai mới 15 tuổi đã khoác ba lô lên đường nhập ngũ.

Chàng trai ấy là Hoàng Văn Kính, sinh năm 1950, quê ở thôn Tùy Hối, xã Gia Tân, huyện Gia Viễn, Ninh Bình. Ông sinh ra tại Pháp trong một gia đình Việt kiều và cùng gia đình hồi hương về Việt Nam năm 1960. Ngày 5 tháng 8 năm 1965, ở tuổi mà nhiều người vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường, Hoàng Văn Kính trở thành người lính.

Mười lăm tuổi và con đường ra trận

Những ngày đầu quân ngũ đưa Hoàng Văn Kính đến với Trường Sơn.

Ông từng có khoảng bốn tháng làm nhiệm vụ lính xe đạp thồ ở làng Ho, Quảng Bình. Nhưng phần lớn những năm tháng tuổi trẻ của ông lại gắn với một con đường mà sau này trở thành huyền thoại: Đường 20 – Quyết Thắng.

Từ đầu năm 1966 đến tháng 8 năm 1974, ông sống, chiến đấu và làm nhiệm vụ trên tuyến đường này. Ông thuộc lớp những người có mặt từ những ngày đầu mở đường tại khu vực Trạ Ang – Dốc Ba Thang.

Đó không phải là một con đường bình thường.

Đường 20 xuyên qua núi rừng hiểm trở, có những đoạn phải xẻ núi, phá đá, mở đường giữa bom đạn. Nhiều nơi vực sâu và núi cao nằm sát bên nhau. Những người lính, thanh niên xung phong và lực lượng phục vụ tuyến đường phải làm việc trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt.

Mỗi mét đường được mở ra là một cuộc đấu tranh với đá núi, mưa rừng và bom đạn.

Và Hoàng Văn Kính đã trưởng thành chính từ nơi ấy.

Những mùa đông không thể quên

Sau này, khi đã trở thành một người lính già, mỗi khi mùa đông về, ông lại nhớ đến cái rét trên đỉnh Trường Sơn.

Trong hồi ức của mình, Hoàng Văn Kính kể rằng cái rét nơi đây không giống cái rét ở đồng bằng. Gió bấc, mưa phùn và sương muối khiến núi rừng chìm trong một màu xám lạnh. Có những ngày đứng cách nhau chỉ khoảng chục mét mà không nhìn thấy nhau vì sương mù.

Quần áo khi ấy cũng chẳng có nhiều.

Một chiếc áo nỉ, vài bộ quần áo, một chiếc chăn, một tấm màn và đôi giày vải là tài sản đáng kể của người lính.

Quần áo giặt xong phải hong trong những căn lán. Nhưng vì sợ máy bay phát hiện khói, nhiều khi chỉ đến tối mới có thể nhóm lửa. Quần áo chưa khô thì sáng hôm sau vẫn phải mặc.

Thế nhưng, điều đáng nhớ nhất trong ký ức của Hoàng Văn Kính không phải là cái rét.

Đó là tình đồng đội.

Giữa núi rừng lạnh giá, giữa bom đạn và thiếu thốn, những người lính trẻ vẫn động viên nhau vượt qua tất cả.

Ông viết rằng tuổi trẻ ngày ấy dường như không biết sợ. Bom đạn không làm họ khuất phục, cái rét cũng không thể đánh gục ý chí của những người lính Trường Sơn.

Trọng điểm ATP – nơi thử thách ý chí

Từ tháng 2 năm 1967, Hoàng Văn Kính liên tục bám trụ ở khu vực ATP, một trong những trọng điểm ác liệt trên Đường 20 – Quyết Thắng.

Đây là nơi máy bay Mỹ đánh phá dữ dội nhằm ngăn chặn tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn.

Nhưng con đường vẫn phải thông.

Xe vẫn phải đi.

Hàng hóa vẫn phải được đưa về phía trước.

Và những người lính như Hoàng Văn Kính phải bám đường giữa những hố bom, những cung đường bị đánh phá và những hiểm nguy luôn rình rập.

Trong hoàn cảnh ấy, ông không chỉ chiến đấu mà còn từng bước trưởng thành trong quân đội.

Từ một người lính trẻ, tháng 2 năm 1971, ông được giao nhiệm vụ Chính trị viên Đại đội. Đến tháng 3 năm 1973, khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp đi thị sát Đường 20 – Quyết Thắng, Hoàng Văn Kính khi ấy là Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 33, Binh trạm 14. Đơn vị của ông có nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên cung đường với các trọng điểm ngầm Ta Lê và đèo Phu La Nhích.

Cuộc gặp với Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Tháng 3 năm 1973 là một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời người lính Hoàng Văn Kính.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đi thị sát một số tuyến đường của hệ thống Đường Hồ Chí Minh, trong đó có Đường 20 – Quyết Thắng.

Đơn vị của Hoàng Văn Kính được vinh dự đón Đại tướng tại đỉnh đèo Phu La Nhích.

Xung quanh khi ấy vẫn còn đầy dấu tích chiến tranh: hố bom nối tiếp nhau, đất đá đỏ quạch và con đường bị bom đạn cày xới.

Đối với một người lính trẻ từng bước trưởng thành từ chính con đường ấy, cuộc gặp là một kỷ niệm đặc biệt.

Nhiều năm sau, Hoàng Văn Kính vẫn nhớ về khoảnh khắc đó và kể lại trong bài viết “Quà đặc biệt của Đại tướng”.

Rời chiến trường nhưng không rời ký ức

Tháng 8 năm 1974, sau gần chín năm gắn bó với Trường Sơn, Hoàng Văn Kính rời Đường 20 – Quyết Thắng.

Khi rời tuyến đường, ông mang quân hàm Trung úy.

Nhưng cuộc đời quân ngũ của ông chưa kết thúc.

Từ năm 1974 đến 1976, ông học khóa Chính ủy, Chính trị viên tại Học viện Chính trị – Quân sự. Sau khi tốt nghiệp, ông tiếp tục công tác trong quân đội, trong đó có thời gian tại Học viện Hậu cần.

Tổng cộng, ông có 40 năm liên tục trong quân ngũ, từ 1965 đến 2005, và khi rời quân đội mang quân hàm Đại tá.

Người kể chuyện của Trường Sơn

Chiến tranh qua đi, nhưng Hoàng Văn Kính không để những ký ức về đồng đội chìm vào quên lãng.

Ông viết.

Ông kể lại những câu chuyện của người lính.

Ông trở thành một cây bút thường xuyên viết về Trường Sơn, đăng bài trên các ấn phẩm như Báo Quân đội nhân dân, Báo Cựu chiến binh và các tạp chí liên quan đến người lính. Ông cũng đạt giải trong các cuộc thi viết về Trường Sơn và nghĩa tình đồng đội.

Đáng chú ý là hồi ký “Huyền thoại một con đường”, gồm 32 chương, kể lại những năm tháng ông sống và chiến đấu trên Đường 20 – Quyết Thắng.

Trong đó có những câu chuyện về bom đạn, gian khổ, tình đồng đội, sự hy sinh và cả những tiếng cười của những người lính trẻ giữa chiến trường.

Bởi vậy, với Hoàng Văn Kính, viết không chỉ là kể chuyện.

Đó còn là một cách để nhớ về đồng đội.

Hơn 40 năm trở lại chiến trường xưa

Nhiều thập kỷ sau chiến tranh, Hoàng Văn Kính cùng đồng đội trở lại Đường 20 – Quyết Thắng.

Con đường năm xưa đã thay đổi rất nhiều.

Những cây cầu bê tông thay cho những ngầm đá trơn trượt. Những cung đường hiểm trở nay trở nên khang trang hơn. Núi rừng đã phủ màu xanh trở lại.

Nhưng trong ký ức của những người từng chiến đấu ở đây, mỗi cây số vẫn chứa đựng một câu chuyện.

Có câu chuyện về sự hy sinh.

Có câu chuyện về lòng dũng cảm.

Có câu chuyện về những người đồng đội đã nằm lại.

Và cũng có những câu chuyện rất đời thường mà chỉ những người từng sống cùng nhau giữa chiến trường mới có thể hiểu hết.

Lời người lính sau chiến tranh

Nhìn lại cuộc đời Hoàng Văn Kính, điều gây ấn tượng không chỉ là việc ông nhập ngũ khi mới 15 tuổi hay những năm tháng chiến đấu trên tuyến đường Trường Sơn.

Điều đáng quý hơn là sau khi chiến tranh kết thúc, ông vẫn dành nhiều năm để kể lại câu chuyện của một thế hệ.

Một thế hệ đã đi qua tuổi trẻ bằng những cung đường bom đạn.

Một thế hệ đã sống trong những căn lán đơn sơ, chịu rét, chịu đói, đối mặt với hiểm nguy và mất mát nhưng vẫn giữ niềm tin vào ngày mai.

Hoàng Văn Kính là một trong những người đã mang ký ức ấy từ chiến trường trở về đời thường.

Và mỗi khi ông viết về Đường 20 – Quyết Thắng, người đọc không chỉ nhìn thấy một con đường trên bản đồ.

Ta nhìn thấy những người lính trẻ tuổi, những bàn tay cầm cuốc xẻng, những chiếc xe vượt qua bom đạn, những người đồng đội đã hy sinh và một thời tuổi trẻ không thể nào quên.

Đường 20 đã trở thành lịch sử.

Còn ký ức của những người như Hoàng Văn Kính là một phần làm cho lịch sử ấy tiếp tục được kể lại cho những thế hệ sau.

Một con đường có thể được xây bằng đá và đất. Nhưng huyền thoại của nó được xây bằng mồ hôi, máu, tuổi trẻ và tình đồng đội.