Hoàng Văn Thái: Người đặt nền móng cho nghệ thuật tham mưu quân sự

Có những vị tướng không thường xuyên xuất hiện ở tuyến đầu, nhưng phía sau mỗi chiến dịch lớn lại có dấu ấn của họ. Hoàng Văn Thái là một trong những người như vậy – một vị tướng gắn với công tác tham mưu, tổ chức chiến trường và nhiều chiến dịch quan trọng của cách mạng Việt Nam.

Hoàng Văn Thái (1915–1986), tên thật Hoàng Văn Xiêm, quê ở Tây An, Tiền Hải, Thái Bình. Ông tham gia cách mạng từ sớm và được đào tạo về quân sự. Trong những năm đầu xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, ông nhanh chóng trở thành một cán bộ quân sự quan trọng.

Ngày 22/12/1944, khi Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập tại Cao Bằng, Hoàng Văn Thái là một trong 34 chiến sĩ đầu tiên của đội. Ông được giao phụ trách kế hoạch – tình báo, trực tiếp tham gia chuẩn bị cho những trận đánh đầu tiên của đội.

Chỉ vài ngày sau, đội quân nhỏ bé ấy tiến hành hai trận đánh Phai Khắt và Nà Ngần.

Đây là hai chiến thắng đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, mở đầu truyền thống chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sau Cách mạng Tháng Tám, Hoàng Văn Thái tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quân sự quan trọng.

Trong kháng chiến chống Pháp, ông giữ cương vị Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông tham gia tổ chức, chỉ đạo công tác tham mưu trong nhiều chiến dịch lớn, từ Việt Bắc Thu – Đông 1947, Biên giới 1950 cho đến Điện Biên Phủ 1954.

Đặc biệt, tại Chiến dịch Điện Biên Phủ, Hoàng Văn Thái giữ chức Tham mưu trưởng Chiến dịch, trực tiếp cùng Bộ Chỉ huy chiến dịch xây dựng kế hoạch tác chiến, tổ chức lực lượng và bảo đảm chỉ huy trong suốt chiến dịch.

Đây là một trong những chiến dịch khó khăn nhất của quân đội ta lúc bấy giờ.

Từ phương án “đánh nhanh, giải quyết nhanh” chuyển sang “đánh chắc, tiến chắc”, toàn bộ kế hoạch tác chiến phải được điều chỉnh. Công tác tham mưu phải tính toán lại từng hướng tiến công, lực lượng, hậu cần và thời gian.

Hoàng Văn Thái cùng các cán bộ trong Bộ Chỉ huy chiến dịch đã góp phần quan trọng vào quá trình tổ chức lại thế trận.

Ngày 7/5/1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ hoàn toàn thất thủ.

Sau năm 1954, Hoàng Văn Thái tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong quân đội và tham gia chỉ đạo các chiến trường trong kháng chiến chống Mỹ.

Ông từng giữ chức Phó Tổng Tham mưu trưởng, Tổng Tham mưu trưởng, sau đó tham gia chỉ huy tại chiến trường miền Nam. Ông có mặt trong nhiều chiến dịch lớn, trong đó có Tết Mậu Thân 1968 và những chiến dịch cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong quân đội cho đến khi qua đời năm 1986.

Câu chuyện về Hoàng Văn Thái cho thấy rằng một chiến thắng không chỉ được tạo nên ở nơi tiếng súng vang lên.

Phía sau một trận đánh là hàng loạt quyết định: đánh ở đâu, đánh như thế nào, đưa lực lượng nào vào trước, làm thế nào để bảo đảm hậu cần và làm sao thay đổi kế hoạch khi tình hình chiến trường biến chuyển.

Hoàng Văn Thái chính là một trong những người đứng phía sau những quyết định ấy.

Có những người không đứng ở vị trí dễ nhìn thấy nhất, nhưng lại góp phần quyết định cả hướng đi của một chiến dịch.

Từ một trong 34 chiến sĩ đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đến Tham mưu trưởng Chiến dịch Điện Biên Phủ, cuộc đời Hoàng Văn Thái cho thấy một điều: để làm nên những chiến thắng vang dội, ngoài lòng dũng cảm còn cần trí tuệ, sự bình tĩnh và khả năng nhìn xa.

Có những người cầm súng tạo nên chiến công, và cũng có những người cầm bản đồ để dẫn đường cho chiến công ấy. Hoàng Văn Thái là một trong những người như vậy.