Hoàng Văn Thụ (1909–1944), người con ưu tú của dân tộc Tày, sinh ra tại xã Nhân Lý, huyện Văn Uyên (nay thuộc huyện Văn Lãng), tỉnh Lạng Sơn

Hoàng Văn Thụ: Nhà lãnh đạo kiên trung, trước khi bị hành quyết vẫn hiên ngang diễn thuyết về thắng lợi của cách mạng.

Hoàng Văn Thụ (1909–1944), người con ưu tú của dân tộc Tày, sinh ra tại xã Nhân Lý, huyện Văn Uyên (nay thuộc huyện Văn Lãng), tỉnh Lạng Sơn, là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối xuất sắc của Đảng Cộng sản Đông Dương. Với tư cách là Bí thư Ban cán sự Đảng tỉnh Lạng Sơn và sau này là Ủy viên Thường vụ Trung ương Đảng, ông đã có công lao to lớn trong việc xây dựng phong trào cách mạng ở vùng biên giới phía Bắc và củng cố căn cứ địa Bắc Sơn - Võ Nhai. Cuộc đời ông là một bản anh hùng ca về lòng tận trung với nước, một khí tiết hiên ngang trước họng súng quân thù mà cho đến nay vẫn còn vang vọng như một biểu tượng bất khuất của người chiến sĩ cộng sản.

Bị thực dân Pháp bắt giữ tại Hà Nội vào cuối năm 1943, Hoàng Văn Thụ đã trải qua những trận đòn tra tấn dã man trong nhà tù Hỏa Lò nhưng kẻ thù không thể khuất phục được ý chí thép của người chiến sĩ cách mạng. Đỉnh cao của tinh thần quả cảm diễn ra vào rạng sáng ngày 24 tháng 5 năm 1944 tại pháp trường Tương Mai. Trước khi bị hành quyết, với thái độ bình thản và đôi mắt sáng quắc, ông đã từ chối bịt mắt để nhìn thẳng vào quân thù. Giữa không gian tĩnh lặng của pháp trường, ông đã biến nơi đây thành một diễn đàn cách mạng, hiên ngang diễn thuyết về sự sụp đổ tất yếu của chủ nghĩa thực dân và thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc.

Lời hô "Việt Nam độc lập muôn năm!" cùng bài thơ "Nhắn bạn" viết trong lao tù đã trở thành di chúc tinh thần vô giá, hun đúc thêm ngọn lửa đấu tranh cho hàng vạn đồng bào. Sự hy sinh của Hoàng Văn Thụ ở tuổi 35 không phải là sự kết thúc, mà là một sự hóa thân vào hồn thiêng sông núi, tiếp thêm sức mạnh cho cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám sau đó một năm. Hình ảnh vị lãnh đạo trẻ tuổi đứng hiên ngang giữa khói súng pháp trường, dùng những giây phút cuối cùng của cuộc đời để khẳng định niềm tin vào ngày mai tươi sáng, mãi mãi là một nốt nhạc bi tráng trong bản hùng ca giải phóng dân tộc Việt Nam.