Hoàng Văn Thụ
Hoàng Văn Thụ (1906 – 1944) là một nhà cách mạng kiệt xuất, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương, Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Ông là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của cách mạng Việt Nam, người con ưu tú của dân tộc Tày, nổi tiếng với chí khí kiên cường, sự hy sinh lẫm liệt cùng bài thơ nhắn gửi đồng chí trước giờ ra trường bắn.
1. Xuất thân và Tuổi trẻ Giác ngộ Cách mạng
Hoàng Văn Thụ sinh ngày 4 tháng 11 năm 1906 tại xã Phủ Tương (nay là xã Hoàng Văn Thụ), huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn.
Sớm giác ngộ: Sinh ra trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước, từ thời học sinh tại Trường Tiểu học Pháp - Việt Lạng Sơn, ông đã tích cực tham gia các phong trào bãi khóa đòi thả tự do cho Phan Bội Châu và để tang Phan Châu Trinh.
Sang Trung Quốc hoạt động: Năm 1928, ông cùng đồng chí Lương Văn Tri sang Quảng Tây (Trung Quốc) tìm đường cứu nước, gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.
Trở thành Đảng viên đời đầu: Năm 1929, ông được kết nạp vào Đông Dương Cộng sản Đảng và được phân công xây dựng, phát triển cơ sở Đảng tại vùng biên giới Lạng Sơn, Cao Bằng.
2. Sự nghiệp Lãnh đạo Cách mạng Bất khuất (1939 – 1943)
Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ: Năm 1939, Hoàng Văn Thụ được cử làm Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Trên cương vị này, ông trực tiếp chỉ đạo củng cố các cơ sở Đảng, khôi phục phong trào cách mạng ở vùng đồng bằng và trung du Bắc Bộ sau các đợt đàn áp dã man của thực dân Pháp.
Đổi mới phương thức hoạt động: Ông có đóng góp to lớn trong việc chỉ đạo thành lập Mặt trận Việt Minh ở các tỉnh phía Bắc, đẩy mạnh công tác vận động binh lính, xây dựng các căn cứ địa cách mạng (tiêu biểu như Căn cứ địa Bắc Sơn - Vũ Nhai).
Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đảng: Tại Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5/1941) do Nguyễn Ái Quốc chủ trì tại Pác Bó, ông được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng, cùng các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt gánh vác trọng trách lãnh đạo cách mạng cả nước.
3. Sa lưới Kẻ thù và Bất tử tại Trường bắn (1943 – 1944)
Bị bắt tại Hà Nội: Ngày 25 tháng 8 năm 1943, do bị chỉ điểm, Hoàng Văn Thụ bị mật thám Pháp bắt tại khu vực ngõ Bông (phố Hàng Bông, Hà Nội).
Khí tiết trong Hỏa Lò: Mặc dù chịu nhiều hình tra dã man tại nhà tù Hỏa Lò, ông kiên quyết không khai báo một lời, giữ trọn bí mật cho tổ chức và đồng chí. Ông còn biến nhà tù thành nơi tuyên truyền lý tưởng cách mạng cho các tù nhân khác.
Bài thơ "Nhắn bạn": Trong những ngày chờ án tử hình, ông đã sáng tác bài thơ bằng chữ Quốc ngữ truyền ra ngoài để nhắn gửi, động viên đồng chí giữ vững niềm tin:
"Việc đời thồ tháo phảng phất qua,
Bao nhiêu gian khổ đúng như là.
Nhắn nhắn các bạn còn ở lại,
Tiếp tục đấu tranh mở rộng ra!"
Hiên ngang trước họng súng (24/5/1944): Sáng ngày 24 tháng 5 năm 1944, tại trường bắn Tương Mai (Hà Nội), kẻ thù hỏi ông có cần nói lời cuối cùng không, ông khinh bỉ trả lời: "Trong cuộc đấu tranh sinh tử giữa chúng tôi - những người mất nước và các ông - những kẻ cướp nước, sự sụp đổ của đế quốc Pháp là yếu tố tất yếu. Chúng tôi nhất định thắng!". Ông từ chối bịt mắt và hô vang khẩu hiệu cách mạng cho đến giây phút trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 38.
Đánh giá Lịch sử và Di sản
Sự hy sinh anh dũng của Hoàng Văn Thụ là tổn thất to lớn cho Đảng và phong trào cách mạng Việt Nam ngay trước thềm Tổng khởi nghĩa Tháng Tám, nhưng tấm gương kiên trung của ông đã thổi bùng ngọn lửa căm thù và ý chí chiến đấu trong toàn thể đồng bào, đồng chí.
Sự ghi nhận của Đảng: Ông được tôn vinh là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu, tấm gương đạo đức cách mạng sáng ngời.
Tưởng niệm: Tên của ông được trân trọng đặt cho một huyện thuộc tỉnh Lạng Sơn (quê hương ông), cùng nhiều đại lộ, đường phố lớn, trường học và công trình văn hóa trên khắp cả nước.
