Hoàng Văn Thụ: Khúc ca bất diệt bên pháp trường Tương Mai
Trong những năm tháng tăm tối dưới ách đô hộ của thực dân Pháp đầu thập niên 40, cái tên Hoàng Văn Thụ hiện lên như một biểu tượng của trí tuệ và bản lĩnh cách mạng. Anh sinh ra tại vùng đất Lạng Sơn, nơi biên cương Tổ quốc, mang trong mình dòng máu kiên cường của người con dân tộc Tày. Hoàng Văn Thụ không chỉ là một nhà lãnh đạo tài năng mà còn là một tâm hồn thi sĩ, người đã dùng chính máu của mình để viết nên những trang sử oanh liệt nhất cho phong trào cách mạng Việt Nam.
Hành trình cách mạng của anh là những năm tháng bôn ba khắp các vùng biên giới Việt – Trung, gây dựng cơ sở Đảng và tuyên truyền lòng yêu nước cho đồng bào các dân tộc. Anh chính là người đã trực tiếp dìu dắt nhiều thế hệ chiến sĩ, là người có tầm nhìn chiến lược khi đề xuất thành lập các đội tự vệ vũ trang đầu tiên. Thế nhưng, trong một chuyến công tác quan trọng tại Hà Nội vào cuối năm 1943, do sự phản bội của kẻ xấu, anh đã sa vào tay giặc. Thực dân Pháp vô cùng đắc ý khi bắt được một lãnh đạo cấp cao của Đảng. Chúng đưa anh về giam giữ tại nhà tù Hỏa Lò – nơi được mệnh danh là "địa ngục trần gian". Tại đây, chúng dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhất, từ đòn roi đến điện giật, hòng khuất phục ý chí của người chiến sĩ cộng sản. Nhưng đáp lại chỉ là nụ cười ngạo nghễ và ánh mắt rực lửa của anh.
Những ngày cuối cùng trong xà lim án chém, Hoàng Văn Thụ vẫn giữ được thái độ bình thản lạ kỳ. Anh dùng những giây phút ngắn ngủi ấy để làm thơ, để động viên các đồng chí trong tù và gửi gắm niềm tin vào ngày độc lập của dân tộc. Bài thơ "Nhắn nhủ đồng chí" của anh ra đời trong hoàn cảnh đó, với những câu thơ đã đi vào lịch sử: "Việc nước xưa nay có bại thành / Miễn sao giữ trọn được thanh danh". Đó không chỉ là lời nhắn nhủ, mà là bản tuyên ngôn về khí tiết của một con người đã dâng hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân cho lý tưởng. Anh biết mình sẽ chết, nhưng cái chết ấy nhẹ tựa lông hồng vì nó gieo mầm cho sự sống của cả một dân tộc.
Rạng sáng ngày 24/5/1944, thực dân Pháp đưa Hoàng Văn Thụ ra pháp trường Tương Mai. Đứng trước nòng súng của kẻ thù, khi tên quan tòa thực dân hỏi anh có muốn nói gì không, anh đã dõng dạc trả lời: "Trong cuộc đấu tranh sinh tử giữa chúng tôi, những người mất nước và các ông, những kẻ cướp nước, sự hy sinh của những người như tôi là lẽ dĩ nhiên. Chỉ có điều các ông hãy nhớ rằng, cách mạng Việt Nam nhất định sẽ thắng lợi!". Chịu chết dưới làn đạn của kẻ thù khi mới 35 tuổi, Hoàng Văn Thụ đã để lại một khoảng trống lớn lao nhưng cũng thắp lên ngọn lửa không bao giờ tắt. Hình ảnh anh đứng giữa pháp trường, hiên ngang nhìn thẳng vào kẻ thù đã trở thành một biểu tượng bất tử của thời hoa lửa – thời đại mà con người ta sẵn sàng đổi máu xương để lấy lại hai chữ Tự Do.
