HOÀNG VẪN VỚI BÀI "HÒ KÉO PHÁO"
Những người yêu âm nhạc chắc ít nhất cũng đã một lần nghe bài hát "Hò kéo pháo" của Hoàng Vân Có thể nói đây là một bài hát đồng âm điệu Việt Nam, có sức truyền cảm mãnh liệt, rung động lòng người. Và chính nó, chính bài "Hò kéo pháo" đã tạo được men nồng tăng lực cho biết bao chiến sĩ làm nhiệm vụ kéo pháo trong chiến dịch Điện Biên Phú lừng lẫy địa cầu.
Đưa pháo vào trận địa phải qua con đường mới mở dài mười tám ki-lô-mét qua nhiều núi, nhiều đèo - nơi cao nhất là hơn một nghìn mét và chỗ thấp nhất cũng gần sáu trăm mét so với mặt biển. Bằng sức người, với những sợi dây khoác vào vai, các chiến sĩ của chúng ta đã kéo pháo vào trận địa đúng thời gian, mà kẻ địch không mảy may biết được. Giữa lúc các chiến sĩ pháo binh hân hoan chờ đón giờ phút pháo ta gầm lên nhả đạn vào đầu quân thù, thì được lệnh phải đưa pháo ra khỏi trận địa ban đầu, đó là yêu cầu mới nhằm "đánh chắc, tiến chắc" của chiến dịch. Bài "Hò kéo pháo của Hoàng Vân ra đời trong bối cảnh này.
Chuyện kéo pháo ra, Hoàng Vân vốn đã nghe bao nhiêu điều xúc động về sự dũng cảm bảo vệ pháo của các chiến sĩ, và đỉnh cao là chuyện Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo để pháo khỏi lao xuống vực. Việc làm của Tô Vĩnh Diện thật là cao đẹp, hình ảnh đậm nét chủ nghĩa anh hùng cách mạng này được sản sinh ra trong cái sức mạnh diệu kỳ của dân tộc. Và chính điều đó đã hình thành trong Hoàng Vân những nét chấm phá ban đầu của bài hát "Hò kéo pháo". Đêm ấy, khoảng 2 giờ sáng, tại một căn hầm nhỏ ở chân ở dốc Bẩy Tời, Hoàng Vân nghe xa xa có tiếng gà rừng gáy trên nương báo hiệu một ngày lao động mới sắp bắt đầu. Chàng trai người Hà Nội, học sinh của - trường Thăng Long mới mười bảy tuổi đời đã tạm xếp bút nghiên đi theo tiếng gọi của non sông ngay từ những ngày đầu kháng chiến, và giờ đây, tại mặt trận nóng bỏng này, anh đã viết nốt nhạc đầu tiên của bài "Hò kéo pháo" ngay sau khi nghe tiếng gà rừng gáy. Hoàng Vân say sưa viết khi trời vừa sáng 4 thì bài hát của anh cũng vừa buông dấu chấm hết. Đêm hôm đó, Hoàng Vân mang bản thảo bài "Hò kéo - pháo" ra sửa chữa và tác phẩm đã hoàn thành.
Chuyện ra đời của bài hát "Hò kéo pháo" là như vậy song ở bài hát này có một điều khá thú vị mà nhiều bạn chắc chưa biết. Tại Viện bảo tàng Quân sự Pháp có để một chiếc đĩa hát nhỏ, một mặt của đĩa hát ghi lại một số lời thoại của Na-va, Cô-nhi và Đờ Cát-tơ-ri, kết thúc lời thoại là lời đầu hàng ở Điện Biên Phủ, mặt kia ghi bài hát "Hò kéo pháo".
Có thể nói, bài hát "Hò kéo pháo" là tác phẩm đầu - để dắt dẫn Hoàng Vân trở thành một nhạc sĩ -- sáng tác bài hát này, Hoàng Vân chưa được gọi là nhạc sĩ như các anh: Nguyễn Xuân Khoát, Đỗ Nhuận. Cho đến nay, bằng những kiến thức âm nhạc đã học ở Nhạc viện Bắc Kinh, ở Liên Xô, Bun-ga-n ng-ga-ri, bằng những tác phẩm của mình, Hoàng Vân đã là một nhạc sĩ quen thuộc của đông đảo ững người yêu thích âm nhạc.
