HOÀNG VIỆT – KHI ÂM NHẠC TRỞ THÀNH TIẾNG NÓI CỦA MỘT THỜI HOA LỬA

Nếu chiến trường được ghi nhớ bằng những chiến công thì chiến tranh cũng được lưu giữ bằng những câu chuyện, những bài thơ và những giai điệu. Có những bài hát ra đời giữa bom đạn nhưng vẫn sống mãi khi chiến tranh đã lùi xa. Nhạc sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Việt là một trong những người đã dùng âm nhạc để kể câu chuyện của dân tộc.

Hoàng Việt tên khai sinh là Lê Chí Trực, sinh năm 1928 tại Chợ Lớn. Ông đến với âm nhạc từ rất sớm bằng năng khiếu và sự tự học. Nhưng cuộc đời ông không chỉ gắn với nghệ thuật. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông khoác áo lính, bước vào chiến trường Đông Nam Bộ. Chính những năm tháng sống giữa rừng sâu, thiếu thốn và bom đạn đã hình thành nên một nghệ sĩ – chiến sĩ đặc biệt.

Điều đáng quý ở Hoàng Việt là ông không để chiến tranh làm khô cằn tâm hồn nghệ sĩ. Ngược lại, gian khổ trở thành chất liệu để ông sáng tác. Những ca khúc như “Lá xanh”, “Nhạc rừng”, “Lên ngàn” mang trong mình hơi thở của chiến trường nhưng không bi lụy. Trong đó có sức sống của tuổi trẻ, sự lạc quan của người lính và tình yêu sâu nặng đối với quê hương.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Hoàng Việt tập kết ra Bắc, để lại phía sau người vợ trẻ đang mang thai. Sự chia cách ấy kéo dài hơn một thập niên. Nỗi nhớ miền Nam, nhớ gia đình và khát vọng đoàn tụ trở thành nguồn cảm hứng trong nhiều tác phẩm của ông. “Tình ca” vì thế không chỉ là câu chuyện tình yêu đôi lứa mà còn là tiếng lòng của những con người bị chiến tranh chia cắt.

Điều khiến tôi xúc động là ngay cả khi trở lại chiến trường miền Nam, Hoàng Việt vẫn miệt mài sáng tác. Ông bắt tay vào bản giao hưởng “Cửu Long”, nhưng công trình ấy mãi mãi dang dở. Ngày 31-12-1967, ông hy sinh tại Tiền Giang khi mới 39 tuổi.

Một người có thể hy sinh, nhưng âm nhạc thì không dễ mất đi. Những giai điệu của Hoàng Việt vẫn được hát lên hôm nay. Năm 2011, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân và trước đó đã được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Từ Hoàng Việt, tôi hiểu rằng nghệ thuật cũng có thể trở thành một cách yêu nước. Trong chiến tranh, ông cầm súng khi Tổ quốc cần và cầm bút khi tâm hồn cần lên tiếng. Ông biến những mất mát thành âm nhạc, biến nỗi nhớ thành giai điệu và biến tình yêu quê hương thành những tác phẩm sống cùng năm tháng.

Nếu bom đạn từng làm rung chuyển đất nước thì âm nhạc Hoàng Việt lại giúp lưu giữ vẻ đẹp của con người Việt Nam giữa bom đạn. Ông đã ra đi, nhưng những thanh âm của một thời hoa lửa vẫn còn ngân vang – như một lời nhắc rằng tình yêu Tổ quốc có thể được viết bằng nhiều ngôn ngữ, và âm nhạc là một trong những ngôn ngữ đẹp nhất.