Hoàng Vương Thức (1920 – 1945) – Người trí thức Thái nhóm lửa cách mạng Nghĩa Lộ
Nhà cách mạng, liệt sĩ kiên trung dân tộc Thái; người có công lớn trong việc gầy dựng phong trào Thanh niên Cứu quốc và lãnh đạo cuộc bạo động giành chính quyền tại căng đồn Nghĩa Lộ (Yên Bái) thời kỳ tiền khởi nghĩa.
Ông Hoàng Vương Thức sinh ra trong một gia đình phong kiến tiến bộ tại Nghĩa Lộ, Yên Bái. Nhờ có học thức và thấu hiểu nỗi thống khổ của đồng bào dưới ách áp bức "một cổ hai tròng" của thực dân Pháp và phong kiến tay sai, ông đã sớm tiếp xúc với lý tưởng cộng sản qua các tài liệu mật được chuyển lên vùng cao.
Ông đã dùng chính uy tín cá nhân và kiến thức của mình để tuyên truyền, vận động thanh niên các dân tộc Thái, Mường, Mông thành lập các tổ đội tự vệ mật, tổ chức các lớp học chữ để lồng ghép lý tưởng yêu nước. Năm 1945, khi thời cơ cách mạng đến gần, Hoàng Vương Thức chính là một trong những người tham gia vạch kế hoạch và chỉ huy lực lượng tự vệ địa phương phối hợp cùng tù chính trị nổi dậy đánh chiếm căng đồn Nghĩa Lộ – một cứ điểm quân sự cẩn mật của Pháp tại cửa ngõ Tây Bắc.
Cuộc bạo động nổ ra vô cùng khốc liệt, ông đã dũng cảm đi đầu dẫn dắt các mũi xung phong đánh sập cổng đồn địch và anh dũng ngã xuống ngay trước giờ phút chiến thắng ở tuổi 25. Sự hy sinh của Hoàng Vương Thức đã để lại niềm tiếc thương vô hạn nhưng ngọn lửa cách mạng do ông nhóm lên đã rực cháy, mở đường cho đồng bào các dân tộc Yên Bái đứng lên giải phóng quê hương hoàn toàn trong mùa thu lịch sử.
