Hoành Sơn Quan

Trên đỉnh đèo Ngang, giữa gió lồng lộng và mây trắng quẩn quanh, có một cánh cổng đá đứng đó gần hai trăm năm. Không biển hiệu ồn ào, không tiếng người náo nhiệt, chỉ có rêu phong bám dày theo năm tháng. Đó là Hoành Sơn Quan – nơi từng là “yết hầu” của dải đất miền Trung.

Cụ Nguyễn Văn Hòa, năm nay ngoài bảy mươi tuổi, sinh ra và lớn lên dưới chân đèo, kể rằng thuở nhỏ cụ vẫn thường theo ông nội lên núi lấy củi. Mỗi lần đi ngang qua cổng đá, ông nội cụ lại dừng chân, chạm tay vào bức tường lạnh và nói: “Cái cổng ni chứng kiến bao đời rồi đó con.”

Theo lời ông nội truyền lại, Hoành Sơn Quan được xây dưới triều vua Minh Mạng năm 1833 để kiểm soát tuyến đường Bắc – Nam. Ngày ấy, lính canh túc trực suốt đêm ngày. Đèo cao, gió mạnh, sương mù dày đặc. Có những đêm gió rít qua vòm cổng nghe như tiếng hú, nhưng lính vẫn phải đứng gác, vì sau lưng họ là cả một vùng đất cần được bảo vệ.

Cụ Hòa kể lại bằng giọng trầm:

“Thời chiến tranh chống Mỹ, khu vực ni cũng bị bom đánh nhiều lắm. Dân phải chạy xuống hầm, còn cái cổng thì vẫn đứng đó. Bom làm sứt đá, nhưng không làm nó ngã.”

Tôi đứng dưới mái vòm ấy vào một buổi chiều muộn. Gió thổi mạnh đến mức phải khẽ cúi người mới giữ được thăng bằng. Nhìn ra xa là biển, nhìn xuống là con đường uốn lượn. Bỗng thấy hiểu vì sao người xưa chọn nơi này làm cửa ải. Nó không chỉ là một công trình kiến trúc, mà là điểm chốt của ý chí và quyền lực một thời.

Hoành Sơn Quan không kể chuyện bằng lời. Nó kể bằng sự tồn tại. Bằng những vết nứt trên đá, bằng lớp rêu xanh phủ kín, bằng dáng đứng im lìm qua bao biến động. Và qua lời kể của những người dân sống dưới chân đèo như cụ Hòa, lịch sử không còn là điều xa xôi trong sách vở, mà là ký ức được truyền từ đời này sang đời khác.

Nếu bạn muốn mở bài kiểu mạnh hơn nữa, gây sốc hơn, hoặc cảm xúc dữ dội hơn, nói thẳng mình muốn vibe như thế nào, mình viết lại tiếp cho đúng gu bạn.