Hoạt động và đóng góp của Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam vào thắng lợi của sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước
Năm 1965, Mỹ đổ quân ào ạt vào miền Nam, triển khai chiến lược “chiến tranh cục bộ”, đồng thời tăng cường hàng loạt các chương trình bình định, tìm diệt, các kế hoạch tình báo, gián điệp, chiến tranh tâm lý, “chiêu hồi”; sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn xảo quyệt đánh phá phong trào cách mạng miền Nam.
Đặc biệt sau Tết Mậu Thân (1968), địch đẩy mạnh việc triển khai chiến dịch Phượng Hoàng, âm mưu “tiêu diệt hạ tầng cộng sản ở đô thị, vùng ven”, tiến hành các cuộc hành quân càn quét tìm diệt, bình định rất quyết liệt; đẩy mạnh kế hoạch hậu chiến, cài gián điệp, chỉ điểm vào nội bộ ta...
Lực lượng an ninh đứng trước những khó khăn, thách thức mới hết sức nghiêm trọng. Năm 1969, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập, Thường vụ Trung ương Cục miền Nam và Bộ Công an phối hợp chỉ đạo kịp thời thành lập Hội đồng bảo vệ an ninh xã, ấp; chỉ thị triển khai công tác an ninh ở những vùng mới giải phóng và tiến hành tổng kết quá trình đấu tranh chống phản cách mạng ở miền Nam.
Cuối những năm 60, cao điểm của cuộc kháng chiến, đích thân Bộ trưởng Bộ Công an Trần Quốc Hoàn, trực tiếp phụ trách công tác an ninh, tập trung vào những vấn đề lớn, quan trọng, nhất là ở miền Nam[5].
Để tăng cường chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt của lực lượng an ninh Miền (B2), đồng chí thống nhất với Thường vụ Trung ương Cục cử 1 đồng chí Thường vụ phụ trách công tác an ninh; ở cấp cơ sở đều phải có một ủy viên cấp ủy phụ trách công tác an ninh. Đồng thời, đồng chí kiến nghị với Trung ương, Đảng đoàn và lãnh đạo Bộ Công an về công tác xây dựng lực lượng và đội ngũ cán bộ an ninh. Trung ương đồng ý và đáp ứng yêu cầu của đồng chí đó là: chi viện cán bộ và điều kiện vật chất, phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ cho các Ban An ninh của miền Nam. Ngay sau đó, đồng chí đã chỉ đạo xây dựng nhiều kế hoạch động viên, điều động, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, chỉ huy các cấp của Công an miền Bắc, để liên tục tăng cường chi viện cho các Ban An ninh ở miền Nam.
Từ năm 1962 đến ngày 30/4/1975, đã có nhiều đợt, nhiều cấp, nhiều loại cán bộ nghiệp vụ khác nhau, cùng với các phương tiện, vật chất - kỹ thuật cần thiết được huy động chi viện, cung cấp đáp ứng kịp thời yêu cầu của lực lượng Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam[6].
Năm 1972, nhằm phục vụ cuộc tiến công chiến lược trên toàn miền Nam, các lực lượng an ninh đã đẩy mạnh các mặt công tác nghiệp vụ, thu thập tình hình hoạt động, kế hoạch bình định, tình báo, gián điệp, bố phòng của địch, nhất là chuẩn bị lực lượng, phương tiện phục vụ tổng tiến công và nổi dậy tiếp quản vùng mới giải phóng và nơi cất giữ vũ khí, tài liệu, trang bị kỹ thuật, nơi giam giữ đối tượng bị bắt. Bên cạnh đó, quần chúng đã tích cực đấu tranh chống địch càn quét, lấn chiếm và cung cấp cho cơ quan an ninh hàng nghìn tin có giá trị để có kế hoạch phòng ngừa và tiến công địch, bảo vệ khu căn cứ.
Từ đầu năm 1974, cục diện chiến trường miền Nam có nhiều chuyển biến, cuộc đấu tranh của quân và dân ta chống địch bình định, lấn chiếm giành thắng lợi lớn. Chính quyền Sài Gòn suy yếu cả về chính trị và quân sự. Lực lượng vũ trang giải phóng chuyển mạnh sang thế chủ động tiến công, đánh nhiều trận tiêu diệt quân chủ lực ngụy, đẩy lùi các cuộc hành quân lấn chiếm của địch, mở rộng vùng giải phóng.
Với khí thế sôi sục cách mạng, lực lượng an ninh miền Nam đã phối hợp chặt chẽ với các lực lượng vũ trang bám sát các mục tiêu, đối tượng, đánh hàng trăm trận ngay trong hang ổ của địch, góp phần phá rã bộ máy kìm kẹp của chúng, tạo điều kiện cho quần chúng nổi dậy giành quyền làm chủ, tiến tới đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, được sự chi viện của Bộ Công an, Ban An ninh Trung ương Cục đã huy động hơn 13.000 cán bộ, chiến sĩ tham gia tiến công địch trên nhiều hướng, nhiều mũi, đánh thẳng vào các căn cứ, sào huyệt của địch; tổ chức công tác tuyên truyền, phát động quần chúng nổi dậy, trừng trị, xử lý các đối tượng gián điệp, tình báo, chiêu hồi, đầu sỏ ác ôn, chiếm lĩnh các mục tiêu được phân công, truy kích số đối tượng phản cách mạng lẩn trốn; tiếp quản, thu hồi, bảo vệ tuyệt đối an toàn hồ sơ, tài liệu, phương tiện của địch; giải thoát các đồng chí cán bộ cách mạng bị địch bắt, giam cầm.
Nhìn lại thời kỳ chống Mỹ, cứu nước, lực lượng an ninh nói chung, Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam nói riêng luôn phải đương đầu với cơ quan tình báo, gián điệp nhà nghề của Mỹ; các cơ quan tình báo, mật vụ của chính quyền Sài Gòn và các thế lực phản cách mạng, phản động nguy hiểm. Nhận thức đúng tính chất, điều kiện, hoàn cảnh khó khăn, phức tạp đó, Trung ương Đảng, Bộ Chính trị đặc biệt coi trọng vị trí, vai trò của công tác xây dựng và phát triển lực lượng an ninh, củng cố tổ chức Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam, nắm chắc tình hình địch từ sớm, từ xa, đối phó có hiệu quả với các âm mưu, thủ đoạn thâm độc, xảo quyệt của Mỹ và chính quyền Sài Gòn, khắc phục thiếu sót, hạn chế thiệt của ta... cùng toàn quân, toàn dân tiến lên giành thắng lợi cuối cùng.


