Học sinh, sinh viên miền Nam trong dòng chảy đấu tranh của dân tộc (1954-1975)

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc, phong trào đấu tranh của đồng bào đô thị, trong đó có phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên có vị trí, vai trò to lớn, góp phần vào thắng lợi của cuộc chiến tranh cách mạng giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước

Chính sách giáo dục thực dân mới của Hoa Kỳ và chính quyền Sài Gòn

Sau khi thiết lập và củng cố vai trò thống trị ở miền Nam, Hoa Kỳ và chính quyền Ngô Đình Diệm thực hiện nhiều chính sách, trong đó có chính sách giáo dục thế hệ trẻ, hòng làm suy giảm dẫn đến đánh mất tinh thần dân tộc, biến thanh thiếu niên trở thành công cụ phục vụ chính sách thực dân mới.

Cơ quan giáo dục Mỹ trực thuộc Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) với đường lối giáo dục:

- Hệ tư tưởng chủ đạo là duy linh, nhân vị lồng dưới những nhãn hiệu man trá “Cách mạng quốc gia”, “Dân tộc tính”, “Á Đông tính”…

- Đường lối giáo dục mang nặng tính chất nô dịch, phản dân tộc, ca ngợi lối sống Mỹ, văn minh Mỹ.

- Về tổ chức, Mỹ và chính quyền Sài Gòn đặt nhà trường dưới sự kiểm soát gắp gao của an ninh, mật vụ, thực hiện chia rẽ học sinh, sinh viên lương và giáo; học sinh Thiên Chúa giáo với Phật giáo; giữa trường công và trường tư; giữa học sinh Kinh và Thượng, giữa các vùng, miền, địa phương.

- Cách thức thực hiện, biến hệ thống nhà trường miền Nam thành công cụ phục vụ quốc sách “tố cộng, diệt cộng”, “dinh điền”, “Ấp chiến lược”… mà thực chất là tiêu diệt cộng sản và cách mạng[1].

Để thực hiện ý đồ trên, chính quyền Tổng thống Kennedy đã thi hành nhiều chính sách kiểm soát nền giáo dục miền Nam Việt Nam một cách chặt chẽ hơn.

Ngày 16/8/1964, Chính quyền Sài Gòn ban bố bản Hiến chương Vũng Tàu - thiết lập chế độc độc tài quân phiệt do Nguyễn Khánh đứng đầu, làm cho tình hình chính trị, xã hội hết sức căng thẳng, làm dấy lên nhiều phong trào đấu tranh, trong đó đáng kể có phong trào của học sinh, sinh viên ở các đô thị miền Nam.

Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân (1968), Nixon bước vào Nhà Trắng, đề ra chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh. Hoa Kỳ và chính quyền Sài Gòn đánh phá ác liệt phong trào cách mạng ở nông thôn, liên tiếp mở các chiến dịch bình định nông thôn, đồng thời khủng bố ác liệt phong trào đấu tranh của đồng bào đô thị miền Nam. Phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên cũng bị đàn áp dữ dội. Chính quyền Sài Gòn đã đàn áp, bắt bơ, bỏ tù nhiều thủ lĩnh của phong trào học sinh, sinh viên: xử tử sinh viên Nguyễn Trường Côn, Nguyễn Thành Công, Nguyễn Thanh Tòng[2]… ở Sài Gòn.

Chính sách giáo dục thực dân cùng với sự đàn áp khốc liệt của chính quyền Sài Gòn là nguyên nhân sâu xa làm phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên tiếp tục diễn ra mạnh mẽ, rộng khắp dưới nhiều hình thức khác nhau trên toàn miền Nam Việt Nam.

Những phong trào đấu tranh tiêu biểu, nổi bật

Mở đầu cho phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là sự phản kháng ở các trường trung học Sài Gòn cuối năm 1955, đòi tự do tư tưởng, chống chế độ cai trị hà khắc.

Đầu năm 1957, học sinh của 11 trường phổ thông ở miền Nam tiến hành đại hội, đòi cải tiến việc giảng dạy, tổ chức biểu tình ở Nha giám đốc học vụ, đấu tranh đòi dùng Tiếng Việt trong giảng dạy, sửa đổi nội dung, chương trình giáo dục thích hợp với văn hóa dân tộc, đòi cải thiện đời sống giáo chức, trợ cấp học sinh nghèo.