Học sinh trường Petrus Ký hy sinh trong cuộc biểu tình chống Mỹ mang tính lịch sử năm 1950

Tổng quan và xuất thân Trần Văn Ơn (1931 – 1950) quê tại huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo có truyền thống cách mạng. Anh là một học sinh xuất sắc, hiếu thảo của trường Pétrus Ký (nay là trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM) và là một trong những cột trụ tiêu biểu của phong trào học sinh, sinh viên yêu nước Sài Gòn những năm 1947 – 1950.

Quá trình hoạt động phong trào học sinh Sớm có tinh thần yêu nước, từ năm 1947, anh trở thành hội viên mật của Đoàn học sinh kháng chiến nội thành. Anh được giao nhiệm vụ quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động học sinh trong trường tham gia bãi khóa, biểu tình chống lại thực dân Pháp và chính quyền tay sai, đòi quyền lợi cho học sinh và nhân dân.

Sự hy sinh anh dũng (Sự kiện ngày 9/1/1950) Ngày 9/1/1950, hơn 6.000 học sinh, sinh viên và giáo viên Sài Gòn xuống đường biểu tình đòi trả tự do cho các học sinh bị bắt. Chính quyền huy động lực lượng cảnh sát đàn áp dã man bằng vòi rồng và dùi cui. Bất chấp hiểm nguy, Trần Văn Ơn hiên ngang tiến về phía trước để che chở cho các học sinh nhỏ tuổi và giúp đỡ bạn bè thoát khỏi vòng vây. Trong lúc hành động nghĩa hiệp đó, anh bị cảnh sát bắn trúng bụng và qua đời vào chiều cùng ngày, khi chưa đầy 19 tuổi.

Đám tang lịch sử và Di sản Sự hy sinh của Trần Văn Ơn đã thổi bùng ngọn lửa căm phẫn và tinh thần yêu nước. Ngày 12/1/1950, đám tang của anh biến thành một cuộc biểu tình khổng lồ với sự tham gia của hàng trăm ngàn người (ước tính 300.000 đến gần nửa triệu người) gồm đủ mọi tầng lớp nhân dân Sài Gòn, làm ngưng trệ mọi hoạt động của thành phố ngày hôm đó.

Để ghi nhận tinh thần đấu tranh bất khuất của anh, Đại hội toàn quốc Liên đoàn Thanh niên Việt Nam (tháng 2/1950) đã quyết định lấy ngày 9 tháng 1 hàng năm làm Ngày truyền thống học sinh - sinh viên Việt Nam. Năm 2000, Trần Văn Ơn vinh dự được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.