HỌC TẬP SUỐT ĐỜI THEO CHÂN BÁC: NGỌN LỬA SOI SÁNG KHÁT VỌNG VÀ SỨ MỆNH CỦA TUỔI TRẺ

1. Mở đầu: Ngọn lửa tri thức và lời triệu hồi của lịch sử

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, mỗi thời kỳ đều ghi dấu những ngọn lửa nhiệt huyết riêng của tuổi trẻ. Nếu thời chiến tranh, "Thời Hoa Lửa" là ngọn lửa xông phong ra tiền tuyến bảo vệ non sông, thì trong thời bình, đó là ngọn lửa khát vọng tri thức, sự tự giác rèn luyện và tinh thần cống hiến dựng xây đất nước.

Nhìn lại lịch sử cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh – Người thầy vĩ đại của dân tộc – chính là biểu tượng rực rỡ nhất cho tinh thần học tập suốt đời. Ngay từ năm 1921, Người đã trăn trở nhắc nhở tuổi trẻ: "Hỡi Đông Dương đáng thương hại! Người sẽ chết mất, nếu đám thanh niên già cỗi của Người không sớm hồi sinh". Bác luôn đặt niềm tin trọn vẹn vào thanh niên và khẳng định: "Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên". Trong bức thư lịch sử gửi học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (tháng 9/1945), Bác gửi gắm kỳ vọng tha thiết: "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em".

2. Tấm gương tự học kiên trì và tư tưởng Hồ Chí Minh về sự học

a. Bản chất của học tập suốt đời: Hành trình liên tục, không điểm dừng

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm học tập là một quá trình vận động không ngừng nghỉ. Người chỉ rõ: "Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời. Suốt đời phải gắn liền lý luận với công tác thực tế. Không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi".

Bác cảnh báo rằng xã hội và khoa học kỹ thuật luôn tiến về phía trước, nếu dừng lại nghĩa là tự gạt mình ra khỏi dòng chảy phát triển: "Không học thì không theo kịp, công việc nó sẽ gạt mình lại phía sau", và "Sự học là vô cùng... dừng lại là lùi bước, là lạc hậu, mình tự đào thải mình trước". Vận dụng tinh thần "Học, học nữa, học mãi" của Lênin và "Học không biết chán, dạy không biết mỏi" của Khổng Tử, Bác nhấn mạnh học tập là nhiệm vụ cách mạng thường xuyên để liên tục làm mới bản thân.

b. Xác lập động cơ học tập đúng đắn: "Học để làm gì?"

Trước khi bàn về phương pháp, Bác luôn yêu cầu làm rõ mục đích của sự học. Bác định hướng: "Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự Đoàn thể, phụng sự giai cấp và nhân dân, phụng sự Tổ quốc và nhân loại".

Học tập không phải để tìm kiếm danh vị, bằng cấp hay lợi ích cá nhân thu vén, mà là nhu cầu tự hoàn thiện nhân cách để tạo ra giá trị cho cộng đồng. Bác phê phán gay gắt lối học hình thức "hữu danh vô thực", học chỉ để "khoe chữ" hay chạy theo số lượng mà không chú trọng chất lượng thực chất.

c. Nguyên tắc phương pháp: "Lấy tự học làm cốt" và phát triển tư duy sáng tạo

Để duy trì việc học suốt đời, Bác đề ra phương châm "Lấy tự học làm cốt". Không gian học tập không chỉ thu hẹp trong trường lớp hay sách vở, mà mở rộng ra toàn bộ đời sống: "Học ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học nhân dân, không học nhân dân là một thiếu sót rất lớn".

Đồng thời, Bác yêu cầu người học phải phát triển tư duy độc lập, phản biện, tuyệt đối không tiếp thu tri thức một cách thụ động: "Đọc tài liệu thì phải đào sâu hiểu kỹ, không tin một cách mù quáng từng câu một trong sách... Đối với bất cứ vấn đề gì đều phải đặt câu hỏi 'vì sao?', đều phải suy nghĩ kỹ càng xem nó có hợp với thực tế không".

3. Rèn luyện toàn diện "Đức" và "Tài" – Bài học "Học đi đôi với hành"

a. Giáo dục toàn diện và mối quan hệ giữa Đức và Tài

Trong di sản tư tưởng của Bác, việc giáo dục thanh niên phải đạt tới sự hài hòa toàn diện giữa các mặt: Thể dục (rèn luyện thân thể mạnh khỏe), Trí dục (ôn cũ biết mới, nâng cao tri thức), Mỹ dục (phân biệt rõ cái đẹp và cái xấu) và Đức dục (trung với nước, hiếu với dân, yêu lao động, yêu khoa học).

Bác khẳng định đạo đức cách mạng là cái gốc nền tảng của con người: "Dạy cũng như học phải chú trọng đến cả tài lẫn đức. Đức là đạo đức cách mạng. Đó là cái gốc, rất quan trọng. Nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng". Có tài mà không có đức thì dễ làm hại cho xã hội, nhưng có đức mà không có tài thì không làm được việc gì ích lợi. Người trẻ phải không ngừng phấn đấu để trở thành những người kế thừa sự nghiệp cách mạng vừa "hồng" vừa "chuyên".

b. Quán triệt nguyên lý "Học đi đôi với hành"

Bác chỉ rõ: "Học cốt để mà làm. Học mà không làm được, học mấy cũng vô ích". Lý luận phải gắn liền với thực tiễn; lý luận như viên đạn, thực hành như cái đích để bắn. Nếu thuộc lòng nhiều sách vở mà không giải quyết được các vấn đề thực tế thì lý luận đó hoàn toàn vô dụng.

4. Từ ký ức "Bình dân học vụ" đến "Bình dân học vụ số" trong thời đại mới

Nhìn lại lịch sử sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước ta đứng trước muôn vàn khó khăn nguy ngập với "giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm". Nhận thức rõ "Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu", Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động chiến dịch chống nạn mù chữ với ba sắc lệnh lịch sử (17-SL, 19-SL, 20-SL) thành lập Nha Bình dân học vụ.

Với các khẩu hiệu hành động sâu sắc như "Tiền tuyến diệt xâm lăng, hậu phương trừ giặc dốt", "Thêm một người đi học là thêm một viên gạch xây nền độc lập của nước nhà", "Đi học là yêu nước", phong trào đã bùng cháy mạnh mẽ. Chỉ sau một năm, cả nước đã mở được 75.805 lớp học, huy động 97.664 người dạy và giúp 2,5 triệu người biết đọc, biết viết. Đến năm 1952, khoảng 14 triệu người đã thoát khỏi nạn mù chữ.

Bước vào kỷ nguyên số và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, bài học "Bình dân học vụ" năm xưa tiếp tục được kế thừa qua phong trào "Bình dân học vụ số" và "Bình dân học AI". Nền tảng công nghệ và không gian mạng hiện đại đã tạo điều kiện thuận lợi chưa từng có để mỗi thanh niên tự học mọi lúc, mọi nơi. Thanh niên ngày nay không chỉ tự học để xóa "mù chữ", mà là tự học để xóa "mù công nghệ", làm chủ trí tuệ nhân tạo, rèn luyện tư duy phản biện và biến tri thức thành giải pháp đóng góp cho sự phát triển của quốc gia.

5. Kết luận: Đốt sáng ngọn lửa tự học của tuổi trẻ "Thời Hoa Lửa"

Chiến lược "trồng người" của Chủ tịch Hồ Chí Minh đúng như câu nói Người từng mượn: "Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người". Sự nghiệp đó đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ qua nhiều thế hệ.

Tham gia Hội thi "Thời Hoa Lửa", thế hệ thanh niên hôm nay xin nguyện khắc ghi lời dạy của Bác, biến tinh thần tự học thành nhu cầu tự thân hàng ngày. Học tập suốt đời chính là con đường ngắn nhất để mỗi người trẻ vượt qua giới hạn của bản thân, giữ vững bản lĩnh chính trị, nâng cao tri thức khoa học - kỹ thuật và trau dồi đạo đức cách mạng.

Bằng ý chí tự lực tự cường và ngọn lửa nhiệt huyết không bao giờ tắt, tuổi trẻ Việt Nam quyết tâm rèn đức, luyện tài, chung sức đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới, thực hiện trọn vẹn khát vọng cháy bâng khuâng của Bác Hồ: đưa dân tộc Việt Nam bước tới đài vinh quang, sánh vai với các cường quốc năm châu