HỘI ĐU LÀNG LAN ĐÌNH – ĐUỔI THEO MÙA XUÂN TRÊN QUÊ HƯƠNG GIO PHONG

Nhắc đến làng Lan Đình, xã Gio Phong, huyện Gio Linh trước đây, người ta không chỉ nhớ đến một vùng quê có nghề đan lát truyền thống mà còn nhớ đến những sinh hoạt văn hóa dân gian từng gắn bó sâu đậm với đời sống cộng đồng, trong đó có Hội Đu được tổ chức vào những ngày đầu xuân. Với người dân quê, Tết không chỉ là thời khắc sum họp gia đình mà còn là dịp để cả làng cùng gặp gỡ, vui chơi và gửi gắm những ước vọng tốt đẹp cho một năm mới. Và giữa không khí ấy, chiếc đu làng trở thành nơi kết nối tiếng cười, tuổi trẻ và tình làng nghĩa xóm.

Ngày ấy, khi Tết đến, sau những ngày tất bật chuẩn bị cho năm mới, người dân Lan Đình lại hướng về sân hội. Một chiếc đu được dựng lên giữa không gian rộng rãi của làng. Những cây tre, cây gỗ được lựa chọn cẩn thận, dựng thành khung chắc chắn. Hai bên là những sợi dây đu, ở giữa là khoảng không dành cho người chơi. Chỉ một chiếc đu mộc mạc như thế thôi nhưng khi ngày hội bắt đầu, nó có thể biến cả một khoảng sân thành nơi náo nhiệt nhất của làng.

Từ sáng sớm, người già đã có mặt để trò chuyện, thanh niên háo hức chờ đến lượt, trẻ nhỏ chạy quanh sân hội. Những người phụ nữ vừa chuẩn bị công việc gia đình vừa tranh thủ ra xem hội. Người đi làm ăn xa có dịp trở về quê cũng tìm đến sân đu để gặp bà con, bạn bè. Trong những ngày đầu năm, dường như mọi khoảng cách của cuộc sống thường nhật được gác lại. Người trong làng gặp nhau, chúc nhau một năm mới bình an, mạnh khỏe, làm ăn thuận lợi.

Khi người chơi bước lên đu, không khí trở nên sôi nổi. Hai người cùng phối hợp nhịp nhàng, dùng sức đưa chiếc đu lên cao rồi lại hạ xuống. Mỗi nhịp đu là một lần tiếng cười vang lên. Những người đứng dưới cổ vũ, người thì động viên, người lại trêu đùa khiến không khí ngày hội càng thêm rộn ràng. Có những chàng trai, cô gái thể hiện sức khỏe và sự khéo léo; có những người lớn tuổi chỉ đứng nhìn và mỉm cười nhớ lại những mùa hội của tuổi trẻ.

Hội Đu vì thế không đơn thuần là một trò chơi. Đó là một sinh hoạt cộng đồng mang đậm nét văn hóa làng quê. Người chơi cần có sức khỏe, sự khéo léo và quan trọng hơn là biết phối hợp với người cùng chơi. Một người không thể tạo nên nhịp đu đẹp nếu thiếu sự đồng điệu của người bên cạnh. Chính từ trò chơi ấy, người dân gửi gắm một bài học giản dị về sự đoàn kết: muốn đi xa phải biết cùng nhau tạo thành sức mạnh.

Đối với cư dân nông nghiệp, những ngày đầu năm còn là thời điểm gửi gắm nhiều ước vọng. Sau một năm lao động vất vả, người dân mong mùa màng thuận lợi, mưa thuận gió hòa, gia đình bình an, con cháu mạnh khỏe. Vì thế, tiếng cười trong ngày hội không chỉ là niềm vui của một trò chơi mà còn là niềm tin vào một năm mới tốt đẹp. Chiếc đu bay lên giữa trời xuân như mang theo những ước mong giản dị của người dân về cuộc sống đủ đầy và hạnh phúc.

Hội Đu cũng là nơi để các thế hệ gặp nhau. Người cao tuổi kể cho con cháu nghe chuyện ngày xưa; những người từng tham gia hội khi còn trẻ nay đứng bên sân nhìn lớp trẻ tiếp nối. Có những đứa trẻ chỉ biết Hội Đu qua lời kể của ông bà, rồi một ngày được trực tiếp tham gia và cảm nhận niềm vui của một phong tục quê hương. Cứ như vậy, những ký ức về hội được truyền từ người này sang người khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Trong những năm tháng chiến tranh, cuộc sống của người dân Lan Đình cũng như nhiều làng quê Gio Linh phải đối mặt với những mất mát và biến động lớn. Những sinh hoạt văn hóa, vui chơi ngày Tết có lúc phải tạm gác lại trước những nhiệm vụ cấp bách của cuộc sống. Người dân phải lo giữ làng, giữ đất, bảo vệ gia đình và vượt qua những năm tháng bom đạn. Những chiếc đu có thể không còn xuất hiện thường xuyên, nhưng ký ức về những ngày hội vẫn được giữ lại trong tâm trí của những người từng trải qua.

Sau ngày quê hương hòa bình, cuộc sống dần ổn định. Người dân trở về xây dựng nhà cửa, khôi phục ruộng đồng, phát triển sản xuất và từng bước phục hồi những giá trị văn hóa của làng quê. Những sinh hoạt cộng đồng như Hội Đu lại có ý nghĩa đặc biệt, bởi đó không chỉ là một trò chơi mà còn là cách để người dân tìm lại niềm vui, tìm lại sự gắn kết sau những năm tháng chiến tranh.

Hội Đu Lan Đình cũng gắn với một nét đẹp khác của làng quê: tinh thần lao động và sự khéo léo của người dân. Cũng như nghề đan lát truyền thống, người Lan Đình biết tận dụng những vật liệu quen thuộc của quê hương để tạo nên những sản phẩm và không gian sinh hoạt phục vụ cộng đồng. Những cây tre bình dị có thể trở thành nan đan, trở thành vật liệu dựng đu, trở thành một phần trong cuộc sống của người dân. Từ những thứ gần gũi ấy, người quê tạo nên niềm vui và gìn giữ bản sắc cho chính mình.

Có lẽ vì vậy, điều đáng nhớ nhất của Hội Đu không phải là chiếc đu cao bao nhiêu, ai chơi giỏi nhất hay ai giành được sự cổ vũ nhiều nhất. Điều đáng nhớ chính là hình ảnh cả làng cùng tụ họp trong một ngày đầu xuân. Người chơi vui, người xem vui, trẻ nhỏ vui và những người con xa quê cũng có thêm một lý do để trở về. Hội Đu trở thành một phần ký ức chung, nơi mỗi người có thể tìm thấy hình ảnh quê hương trong những điều giản dị nhất.

Ngày nay, làng Lan Đình đã có nhiều đổi thay. Đường làng, nhà cửa, phương thức sản xuất và đời sống của người dân đã khác trước rất nhiều. Những trò chơi hiện đại ngày càng phong phú, khiến những sinh hoạt dân gian truyền thống đứng trước nguy cơ bị lãng quên. Nhưng chính trong bối cảnh ấy, những giá trị như Hội Đu càng đáng được trân trọng và gìn giữ.

Bởi một chiếc đu có thể được dựng lên rồi tháo xuống, nhưng ký ức về những mùa xuân bên chiếc đu thì có thể ở lại suốt đời. Một tiếng cười của trẻ nhỏ hôm nay có thể trở thành ký ức của một người lớn mai sau. Một câu chuyện mà ông bà kể lại hôm nay có thể trở thành câu chuyện mà con cháu kể cho thế hệ tiếp theo.

Hội Đu làng Lan Đình vì thế không chỉ kể câu chuyện về một trò chơi dân gian. Đó là câu chuyện về một cộng đồng biết tìm niềm vui trong những điều bình dị, biết gắn kết con người trong ngày đầu năm và biết trao truyền những giá trị quê hương qua từng thế hệ.

Mỗi khi mùa xuân về, nếu tiếng cười lại vang lên bên sân đu, nếu những người con xa quê lại trở về, nếu người già vẫn kể cho trẻ nhỏ nghe về những mùa hội năm xưa, thì Hội Đu vẫn còn sống trong lòng làng.

Và rồi, giữa những đổi thay của quê hương Gio Linh hôm nay, hình ảnh chiếc đu làng Lan Đình vẫn có thể được nhắc nhớ như một biểu tượng mộc mạc của mùa xuân – nơi tuổi trẻ được vui chơi, nơi người già tìm lại ký ức, nơi người xa quê tìm thấy đường về và nơi tình làng nghĩa xóm được nối dài qua năm tháng.

Hội Đu làng Lan Đình – một trò chơi dân gian giản dị nhưng chứa đựng trong đó cả tiếng cười, sức trẻ, tinh thần đoàn kết và ký ức mùa xuân của một làng quê Gio Linh.