Hồi ký chiến trường K của cựu chiến binh Phạm Xem.
Hồi ký chiến trường K của cựu chiến binh Phạm Xem.
Hồi ký chiến trường K của cựu chiến binh Phạm Xem.
Trong thời gian 4 năm làm lính ở chiến trường Campuchia. Đơn vị tui thuộc Trung đoàn cơ động của Sư đoàn và Mặt trận nên rày đây, mai đó; hầu như là đi gần hết tỉnh Siem Reap Otđomienchay, một chiến trường phía tây bắc của Campuchia. Nhưng chắc có lẽ do tình hình nhiệm vụ, đơn vị có một điểm dừng chân hơi lâu, gần một năm để làm công tác xây dựng chính quyền tại xã Srenoi, huyện Bantyaxray nên cũng có nhiều kỷ niệm…
Khi xe đến xã Srenoi thì đã 4-5 giờ chiều. Sau gần 40 năm quay trở lại, đường sá thênh thang, phum xã đã nhiều thay đổi. Không xác định được điểm đứng chân nên không tìm được nhà người quen cũ… đoàn còn phải về lại thành phố Siem Reap nghỉ đêm theo lịch nên phải theo về.
Hôm sau, đoàn tiếp tục hành trình về hướng Svailơ, nơi có địa danh núi Hồng một thời nổi tiếng… Tui và Đ quyết định tách đoàn, về lại Srenoi. Nhờ vốn tiếng Khmer vẫn còn kha khá nên bọn tui cũng không khó khăn mấy khi gọi taxy lên đường quay lại. Khi xe đến đầu phum, ghé lại quán quytiu (hủ tíu) ở đối diện chùa Srenoi, hỏi thăm mấy anh xe thồ về nhà người quen cũ. Đang nói chuyện thì bà chủ quán nhìn tui chăm chú rồi hỏi:
- bong nau nis chhnăm ponman? (anh ở đây năm nào?).
Tui trả lời: chhnăm pet bây, pet buôn. (năm 83, 84).
Chị ta nói luôn: boong Xem, chhmua Xem… khnhom chhmua Sươn, phteas chit salarien. (Anh Xem, tên Xem… tôi tên Sươn, nhà gần trường học).
Tui nhìn kỹ thì cũng nhận ra Sươn, ngày xưa cũng thường sinh hoạt hội thanh niên của xã. Thông qua Sươn, tui biết được thông tin của những người quen cũ, người mất, người còn; người còn ở lại phum, người đã chuyển đi nơi khác.
Nhìn tổng thể, sau 30 năm chấm dứt chiến tranh phum làng cũng có nhiều đổi mới. Con lộ 67 từ Siem Reap đi Srenoi ngày xưa là đường đất đỏ, Pot gài dày đặc các loại mìn chống tăng, 652A, KP2, K58 mà anh em đơn vị đặt cho cái tên là cung đường chết, nay đã thảm nhựa rộng rãi lên đến Anlong Veng. Dọc theo cung đường là những nhà ngói khang trang, có cả nhà tầng, quán ăn, khách sạn… Nhưng cung đường chỉ chạy ngang qua rìa phum cắt thẳng … vào sâu trong phum thì thấy vẫn là những ngôi nhà sàn cũ như cách đây gần 40 năm trước, có khác chăng là mái lá thốt nốt ngày xưa giờ đã được thay bằng những mái tôn.
Bọn tui vô thăm nhà quen ngày xưa B trinh sát đóng quân. Đang chờ cô gái ở sau vườn, thấy cô gái chừng 30 tuổi đi vô Đ la lên: hắn đó… Tui cười: phải không cha nội, cô bé nầy mới khoảng 30, nếu người quen của ông thì cũng hàng 6 rồi!…
Thì ra cô gái là con của người quen Đ, Đ nói cô bé giống mẹ như đúc. Khi tui hỏi cô bé có biết chú Đ bộ đội Việt Nam ở đây năm 83 không?
Cô bé trả lời ngay: có biết chú Đ kongtop Việt Nam vì vẫn thường nghe ông bà ngoại và mẹ hay nhắc tới. Bà ngoại đã mất rồi, mẹ đang đi làm xa ở Kompuongxom, nhà còn ông ngoại. Cách đây mấy hôm mẹ và ông ngoại vẫn nhắc đến chú Đ…
Cô bé chạy vào nhà gọi ông ngoại ra. Ông đã già, mắt mờ, tai điếc nhưng khi nghe chú Đ kongtop Việt Nam tới thăm thì mừng lắm, xí lô xí la một tràng dài làm Đ không nghe kịp.
Bọn tui tới thăm nhà me Phoi, người đã báo trước trận tập kích của Pot vô tuyến sau đơn vị năm 84. Bà (me) đã mất vì trúng mìn Polpot. Bọn tui nhờ Khươn, con gái me đưa lên bàn thờ để thắp cho me một nén nhang và chụp một tấm ảnh với di ảnh me để làm kỷ niệm!
Tới thăm Sokkha, cô bé ngày xưa lém lỉnh hay bày cho Kongtop Việt Nam các điệu múa romvuong. Sokkha bây giờ đã là bà ngoại của 3 cháu nhỏ, vẫn thao thao bất tuyệt như xưa làm Đ phải hỏi chừng chừng: nó nói gì tao không nghe kịp? Sokkha kể chuyện có chồng bộ đội K nhưng là người Việt. Trong một trận giao tranh với Pot đã bị trúng đạn mất, có một con gái có chồng 3 con đang ở với nhau tại nhà cũ ngày xưa cha mẹ để lại… Khi bọn tui chào ra về, Sokkha hỏi: các anh về, lúc nào quay trở lại?
Tui trả lời: Gì mầy? Tuổi nầy rồi, tụi tau tới thăm lần nầy chứ làm gì quay lại được nữa! Sokkha òa khóc!…
Tui hỏi đường tới thăm nhà Phươn. Phươn đang gánh num bonhchok (bún) đi bán ở chợ. Gặp Phươn, tui lại gần hỏi nhỏ: scoal khnhom tê? (quen tui không?).
Vẫn như xưa, Phươn thấy người lạ (người VN) trả lời: tê! khnhom ot đel scoal tê! (không! tui chưa từng quen đâu!).
Tui tháo kính mắt ra… Phươn Ô… lên thảng thốt! Hỏi thăm thì me đã mất! Phươn giờ cũng đã là bà ngoại của mấy cháu.
Tui hỏi: có đau ốm gì không?
Trả lời: không đau ốm gì, chỉ có già!…
Đi quanh phum một chuyến mà cũng đã trưa. Có 2 anh em, địa điểm thì xa Thành phố và cũng là nơi đất khách quê người, bất đồng ngôn ngữ nên “không ai bảo vệ mình bằng chính bản thân mình”, bọn tui quyết định quay về Siem Reap để chờ đoàn.
Dù sao, cũng có thể gọi là nghĩa cử với những người đã cưu mang mình trong chuỗi ngày tháng “viễn chinh” rời xa quê mẹ.
