Hồi ký của Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy về Chiến tranh Biên giới phía Bắc

Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy (sinh năm 1931), nguyên Quyền Tư lệnh Quân khu 2, là vị tướng từng đi qua ba cuộc chiến tranh giải phóng và bảo vệ Tổ quốc. Bước vào tuổi thượng thọ, ông vẫn giữ được sự minh mẫn cùng những ký ức vẹn nguyên về cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc khốc liệt năm xưa.

Tướng Huy nhớ lại, sau chiến thắng năm 1975, đất nước chưa kịp hàn gắn vết thương chiến tranh thì đã phải đối mặt với cuộc xung đột ở biên giới Tây Nam do tập đoàn Khmer Đỏ gây ra. Nhằm giải cứu lực lượng Khmer Đỏ đang trên đà sụp đổ, ngày 17/02/1979, Trung Quốc đã huy động hơn 60 vạn quân, hàng nghìn xe tăng và pháo binh tiến công toàn tuyến 6 tỉnh biên giới phía Bắc Việt Nam, trọng điểm là Cao Bằng, Lạng Sơn và Lào Cai. Đáp lại Lệnh Tổng động viên của Chủ tịch Tôn Đức Thắng, quân và dân ta đã kiên cường đánh trả, loại khỏi vòng chiến đấu hơn 15.000 quân xâm lược chỉ trong hơn 20 ngày, buộc đối phương phải rút quân.

Tuy nhiên, tình hình biên giới vẫn chưa im tiếng súng. Đến ngày 28/04/1984, Trung Quốc phát động cuộc tiến công xâm lược lần thứ hai, tập trung trọng điểm vào vùng biên giới Vị Xuyên - Hà Tuyên (nay là Hà Giang) với hơn 50 vạn quân và hàng trăm khẩu pháo nhằm chiếm đóng đai đất sâu 5 km của ta.

Thời điểm đó, với tư cách là Tham mưu trưởng Mặt trận Vị Xuyên, Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy đánh giá đây là cuộc chiến có 3 điểm "nhất":

 - Quy mô lớn nhất: Địch huy động hơn 20 sư đoàn; phía Việt Nam cũng điều động nhiều sư đoàn chủ lực cùng hàng vạn dân quân, dân công phối hợp tác chiến.

 - Ác liệt nhất: Trong 5 năm, địch đã bắn hơn 1,8 triệu viên đạn pháo vào Vị Xuyên. Nhiều ngọn núi đá bị cày xới nát vụn, trắng xóa như những lò vôi, nên nơi đây được gọi là "lò vôi thế kỷ".

 - Kỳ lạ nhất: Hai bên giành giật nhau từng thế trận, đan cài đồn bốt, combat 2-3 trận mỗi ngày. Dù ác liệt là thế, nhưng cách đó chỉ 5 km (từ làng Ping về thị xã Hà Giang), cuộc sống của người dân vẫn diễn ra bình yên, các cửa hàng, quán xá vẫn mở cửa phục vụ bộ đội.

Điều khiến Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy trăn trở và đau xót nhất cho đến tận hôm nay chính là trong số gần 5.000 chiến sĩ đã hy sinh tại mặt trận Vị Xuyên, hiện vẫn còn gần 3.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và quy tập. Chính vì vậy, ông cùng các đồng đội đã tích cực thành lập Ban Liên lạc Cựu chiến binh Mặt trận Vị Xuyên nhằm hỗ trợ đồng đội và phối hợp với Nhà nước tiếp tục hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Vị tướng già nhắn nhủ rằng, chúng ta luôn trân trọng hòa bình và tình hữu nghị, nhưng quyết không bao giờ lùi bước trước bất kỳ lực lượng nào xâm phạm đến chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Ông mong muốn Vị Xuyên sẽ có một khu chiến tích và tượng đài chiến thắng để giáo dục thế hệ trẻ về lòng tự hào và tinh thần cảnh giác cách mạng.