Hội nghị trong lòng đất và lời thề giữ biển lửa
Giữa mùa hè đỏ lửa của miền Trung, căn hầm bí mật đào sâu dưới nền một ngôi nhà lá tại làng Tân Quan ngột ngạt không một ngọn gió. Trong không gian chật hẹp chỉ vừa đủ vài ba người ngồi, ba gương mặt kiên trung của phong trào cách mạng Quảng Ngãi đang ghé sát đầu bên một ngọn đèn dầu lạc tù mù: Nguyễn Nghiêm, Phan Kiến và Hồ Độ.
Đồng chí Phan Kiến – một người con ưu tú của đất Sơn Tịnh, người có tư duy tổ chức vô cùng sắc bén – khẽ dịch tấm bản đồ phân chia các chi bộ ra giữa. Ông thì thầm, giọng nói trầm ấm nhưng đầy lo liệu:
— "Anh Nghiêm, anh Độ ạ. Tình hình thợ thuyền ở nhà máy đường và nông dân các huyện miền xuôi đang sục sôi lắm rồi. Việc thành lập một Đảng bộ thống nhất để lãnh đạo bà con là nhiệm vụ không thể chậm trễ thêm một ngày nào nữa."
Đồng chí Hồ Độ – người chiến sĩ kiên cường, giàu kinh nghiệm vận động quần chúng – gật đầu tán thành. Ông nắm chặt nắm tay, tiếp lời:
— "Phải đó! Địch đang tăng cường lính khố xanh càn quét khắp các ngả đường. Nhưng càng bị ép, lòng dân càng mạnh. Tôi đã bắt liên lạc xong với các tổ chức ở Bình Sơn, Mộ Đức. Chỉ cần Tỉnh ủy ra lời hiệu triệu, anh em sẵn sàng đứng lên ngay."
Nguyễn Nghiêm nhìn hai người đồng chí, đồng đội chí cốt của mình. Ông cảm nhận rõ gánh nặng lịch sử đang đặt lên vai cả ba người. Sau một hồi thảo luận thống nhất phương hướng hành động, hội nghị đã đồng lòng bầu đồng chí Nguyễn Nghiêm làm Bí thư Tỉnh ủy lâm thời, còn Phan Kiến và Hồ Độ là những ủy viên sát cánh chịu trách nhiệm các địa bàn trọng điểm.
Nguyễn Nghiêm đứng dậy, dù trần hầm thấp khiến ông không thể đứng thẳng người. Ông chìa tay ra trước, Phan Kiến và Hồ Độ lập tức đặt tay lên. Nguyễn Nghiêm xúc động nói:
— "Cảm ơn các đồng chí đã tin tưởng giao cho tôi trọng trách này. Con đường phía trước của chúng ta chắc chắn sẽ có máu và nước mắt. Nhưng dù có phải hy sinh, ba chúng ta quyết giữ vững ngọn lửa cách mạng này, không để kẻ thù dập tắt!"
Dưới lòng đất tối tăm và chật hẹp ấy, ba bàn tay siết chặt lấy nhau. Lời thề của các đồng chí Nguyễn Nghiêm, Phan Kiến, Hồ Độ đã trở thành kim chỉ nam dẫn đường cho cao trào cách mạng 1930 - 1931 tại Quảng Ngãi, làm lung lay tận gốc rễ bộ máy cai trị của thực dân phong kiến suốt một dải đất miền Trung.
