hồi ức

Trong một lần tham gia hoạt động thắp nến tri ân tại đài tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ xã Bắc Trạch, tôi có dịp được nghe một câu chuyện mà đến giờ vẫn còn nguyên nỗi xúc động trong lòng.

Câu chuyện ấy được kể bởi bà Nguyễn Thị Hoài Hương – bà là con gái của liệt sĩ Nguyễn Thanh Trung, người đã hy sinh năm 1968 trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Hôm đó, giữa không gian trầm lắng của nghĩa trang liệt sĩ, bà đứng rất lâu trước một khoảng đất trống. Không có bia mộ, không có tên tuổi. Chỉ có một nén hương được cắm xuống đất, khói bay nhẹ trong gió.

Bà nói với chúng tôi, giọng chậm rãi nhưng đầy day dứt:

“Cha tôi… đến giờ gia đình vẫn chưa biết đang nằm ở đâu…”

Câu nói ấy khiến tất cả chúng tôi lặng đi.

Bà kể, cha bà lên đường khi còn rất trẻ. Năm 1968, chiến trường ác liệt, ông tham gia chiến đấu và đã anh dũng hy sinh trong một trận đánh. Nhưng sau đó, đơn vị không tìm được thi thể.

Từ đó đến nay, gia đình chỉ nhận được tin báo tử… còn nơi ông yên nghỉ thì vẫn là một dấu hỏi.

Điều khiến tôi nghẹn lòng nhất là khi bà nói:

“Khi cha tôi hy sinh… em gái tôi vẫn chưa kịp biết mặt cha…”

Hóa ra, khi ông ra đi, người con gái thứ hai vẫn còn quá nhỏ – chưa một lần được nhìn thấy cha, chưa một lần được gọi tiếng “cha” trọn vẹn.

Tôi nhìn bà – người con gái năm xưa – nay tóc đã bạc. Suốt cả cuộc đời, bà lớn lên bằng những câu chuyện kể, bằng ký ức vay mượn từ mẹ và những người xung quanh.

Không có một tấm ảnh rõ nét.
Không có một kỷ niệm cụ thể.
Chỉ có một nỗi nhớ… chưa từng được bắt đầu.

Bà nói, nhiều năm qua, gia đình đã đi tìm mộ ông ở nhiều nơi. Từ các nghĩa trang liệt sĩ đến những vùng đất từng là chiến trường.

Nhưng tất cả vẫn chỉ là khoảng trống.

“Chúng tôi chỉ mong… biết cha nằm ở đâu… để còn có nơi thắp nén hương…” – bà nghẹn ngào.

Nghe đến đó, tôi chợt hiểu rằng, chiến tranh đã lùi xa, nhưng những nỗi đau mà nó để lại thì vẫn còn hiện hữu.

Có những người đã hy sinh mà chưa kịp nhìn mặt con.
Có những người con lớn lên mà chưa từng biết cha mình là ai.
Và có những gia đình… đến hôm nay vẫn chưa tìm được nơi người thân yên nghỉ.

Liệt sĩ Nguyễn Thanh Trung – một người lính bình dị – đã gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường năm ấy. Sự hy sinh của ông là một phần của lịch sử, là nền tảng cho hòa bình hôm nay.

Khi buổi tri ân kết thúc, tôi thấy bà lại lặng lẽ thắp thêm một nén hương. Một hành động nhỏ thôi, nhưng chứa đựng cả một đời mong mỏi.

Tôi chợt nghĩ, có thể với bà, nơi nào có nén hương, nơi đó có cha.

Là một đoàn viên trẻ, tôi hiểu rằng mình may mắn được sống trong hòa bình – điều mà thế hệ cha anh đã phải đánh đổi bằng cả máu xương.