HỒI ỨC LÍNH ĐI B

Mùa Xuân năm 1972 quân và dân ta đánh mạnh ở chiến trường miền Nam. Hòng ngăn chặn sự chi viện tích cực từ hậu phương miền Bắc, không quân Mỹ quay trở lại đánh phá miền Bắc với mức độ vô cùng ác liệt. Đơn vị bọn tôi vào chi viện cho chiến trường B được binh trạm giao liên bố trí đi trên những xe ô tô quân sự vào ban đêm để tránh máy bay Mỹ. Sau khoảng vài giờ hành quân bộ qua địa bàn Đông Anh, Gia Lâm, Hà Nội chúng tôi tiếp tục đi trên những chiếc xe quân sự tiến về phía Nam. Điểm tạm dừng chân của đơn vị sáng hôm sau là một ngôi làng cách cầu Ninh Bình chừng vài cây số. Vì phải chờ phương tiện và đợi thông đường nên chúng tôi tạm nghỉ ở đây vài ngày.

Cánh tân binh bọn tôi được binh trạm giao liên bố trí ở nhờ trong nhà dân trên tuyến đường phía Bắc. Gia đình mấy anh em tôi ở làm nông nghiệp, nhưng ông chủ nhà là một cán bộ thoát ly mới nghỉ hưu hai ba năm nay. Tuy đã ngoài 60 tuổi nhưng ông rất khỏe mạnh, da dẻ hồng hào, tính tình cởi mở. Ông chủ nhà có biệt tài bắn nỏ thiện nghệ, chỉ cần ngồi bên bờ ao một lúc buổi sáng là có thể bắt về hàng chục con nhái bén bằng chính chiếc nỏ và những mũi tên tre. Tôi tận mắt chứng kiến mỗi lần ông giơ chiếc nỏ lên là một chú nhái bén bị mũi tên găm cứng trên mặt đất. Bà vợ ông kể: “Ông nhà tôi rất thích săn nhái rồi tự tay lột da, chặt những chiếc đùi làm chả uống rượu”. Bà rất tự hào kể rằng chồng bà từng có thời gian làm cấp dưỡng phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh từ năm 1962 đến 1968 ở phủ Chủ Tịch. ông nấu ăn rất giỏi.

Trước hôm chúng tôi nhận thông báo sẽ tiếp tục hành quân vào chiến trường, ông chủ nhà trực tiếp vào bếp làm món cá kho chiêu đãi ba anh em tôi. Quả thật, đây là lần đầu tiên tôi được thưởng thức món cá kho ngon đến vậy. Thấy chúng tôi ai cũng trầm trồ thán phục, ông kể: “Khi được tổ chức giao nhiệm vụ làm cấp dưỡng cho Bác Hồ, ông đã cố gắng rất nhiều để chế biến những món ăn bình dân như cá kho, cà dầm tương, rau muống, sao cho thật ngon miệng”. Ông gắp một miếng cá vào bát của tôi: “Để kho được niêu cá này cũng kỳ công lắm, phải mất cả chục tiếng đồng hồ đấy!”. Ông cao hứng kể cho chúng tôi nghe rất nhiều về các công đoạn chế biến những món ăn bình dân nhưng công phu phục vụ Bác Hồ như thế nào…

Sau bữa ăn tối với gia đình, bọn tôi được huy động đi vận chuyển đạn pháo phòng không 37 ly cho một đơn vị đang bảo vệ cầu Ninh Bình mãi đến đêm muộn mới về. Sáng hôm sau chúng tôi được nghỉ để chiều tối sẽ hành quân tiếp. Lúc tiễn chúng tôi ra ô tô, bỗng dưng ông chủ nhà chạy ra vườn hái một lá “trầu không” rồi vào nhà thực hiện mấy nghi thức tín ngưỡng dân gian để xem bói lá trầu. Sau một vài phút suy nghĩ ông đưa ra một dự đoán đầy tính động viên: “Sau chiến tranh cả ba chú sẽ trở về bình an”. Ông chỉ vào Năm một thành viên trong tổ 3 người nói: “Chú này có thể bị thương nhẹ được về nhà sớm nhất, còn hai chú phải thống nhất mới được về...”. Mấy anh em tôi bùi ngùi chia tay ông chủ nhà, vui tính và gia đình khoác ba lô ra địa điểm tập kết. Cả ba thằng tôi không ai nói ra nhưng trong lòng đều hy vọng lời tiên đoán của ông chủ sẽ thành hiện thực.

Tiểu đoàn tân binh chúng tôi tiếp tục hành quân vào phía Nam. Đêm đó đoàn xe chở đơn vị không may có hai chiếc bị đổ trên địa bàn Thanh Hóa, có thể do đoạn đường quá xấu vì bom Mỹ mới đánh phá. Không biết có phải sợ tác động đến tâm lý tân binh hay không mà thiệt hại của hai chiếc xe gặp nạn được giữ bí mật tuyệt đối. Đơn vị nghỉ lại Thanh Hóa mấy ngày chờ thông đường mới hành quân tiếp. Tuyến đường giao thông huyết mạch từ Bắc vào Nam liên tục bị máy bay Mỹ oanh tạc ngày càng ác liệt kể cả mật độ lẫn mức độ. Lộ trình của tiểu đoàn tân binh theo đường giao liên, mỗi khi dừng nghỉ ở binh trạm cán bộ chiến sĩ được gửi vào ở nhà dân.

Ông chủ nhà ở Nông Cống , Thanh Hóa nơi mấy anh em tôi ở nhờ là một nông dân chân chất dễ gần. Ngày còn nhỏ, đã có lần tôi được vào Thanh Hóa nghỉ mát ở Sầm Sơn vài ngày, nhưng đến huyện Nông Cống thì đây là lần đầu. Đúng là với tôi có nhiều thứ rất lạ lẫm, một lần ngồi với ông chủ nhà tôi hỏi: “Bác ơi, sao ở đây nhà nào cũng làm thấp thế ạ?” Ông chủ nhà thủng thẳng: “Cuộc sống của người dân ở đây khó khăn lắm, muốn làm nhà to cũng không có điều kiện”. Ngừng một chút ông nói tiếp: “Còn một lý do nữa, nơi đây gần biển nhiều bão lớn, nhà gỗ làm cao dễ bị gió bão quật đổ, làm nhà thấp thế này cũng đỡ...”. Qua những cuộc trò chuyện, nghe ông chủ nhà tâm sự tôi mới thực sự hiểu được câu thành ngữ: “Được mùa Nông Cống sống mọi nơi”. Ngày còn đi học, khi nghe câu này tôi hình dung Nông Cống là một vựa lúa trù phú với những cánh đồng mênh mông, khi được mùa sẽ đủ lúa gạo cung cấp cho mọi nơi. Chỉ đến khi trực tiếp ở và trò chuyện với người dân ở đây tôi mới hiểu được ý nghĩa của câu thành ngữ trên. Một khi vùng đất khó khăn bậc nhất này được mùa thì mọi nơi còn được mùa gấp bội!

Sau mấy ngày ở Nông Cống, chúng tôi lại tiếp tục hành quân bằng ô tô quân sự qua Diễn Châu vào Nghi Xuân, Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Mức độ và quy mô đánh phá của không quân Mỹ ngày càng gia tăng, chúng tôi lại phải tạm dừng nghỉ ở Nghi Xuân ít ngày để chờ đợi.

Mấy hôm ở Nghi Xuân, chúng tôi được chứng kiến một trận bom Mỹ ném xuống nhà thờ Xã Đoài, hình như bọn địch biết có binh trạm giao liên ở vùng này. Những ngày tạm trú quân tại đây ba anh em tôi được gửi vào một gia đình giáo dân. Ông bà chủ nhà rất tốt tính. Đặc biệt hai cô con gái trong gia đình vừa xinh đẹp vừa nết na, chiều nào cũng chu đáo chuẩn bị nước tắm cho mấy anh bộ đội. Có lần thấy bác chủ nhà nói chuyện rất cởi mở, tôi mạnh dạn hỏi: “Bác ơi, thanh niên bên Lương chúng cháu muốn lấy vợ bên Công giáo thì phải theo đạo mới đươc ạ?”. Ông chủ nhà giải thích: “Cũng không nhất thiết như vậy chú à. Từ sau Công Đồng Vatican II, có thoáng hơn, miễn là vợ chồng thủy chung sống hạnh phúc với nhau, còn đạo ai nấy theo cũng được”. Không hiểu sao ông chủ nhà lại nhìn tôi cười rồi bảo: “Khi mô hết chiến tranh, nếu chú ưng làm rể Nghi Xuân vô tui làm mai cho. Con gái bên Công giáo ngoan hiền, chịu khó, thủy chung lắm…”.

Tất nhiên tôi tin lời bác chủ nhà!