“Hồi ức một chuyến hành quân – lời kể từ chiến trường miền Trung”

Bối cảnh

Năm 1972, khi chiến sự tại miền Trung của nước ta đang diễn ra ác liệt, anh Hồng (tên nhân vật đã được thay đổi) – vừa tròn 20 tuổi – nhập ngũ thuộc trung đội bộ binh của trung đoàn thuộc quân khu Trị Thiên. Xuất phát từ một xã nhỏ bên cạnh phá Tam Giang, anh được điều động lên tuyến đường vận tải ven biển, nhiệm vụ: hành quân tiếp tế, mở đường thông tuyến, bảo đảm hậu cần cho các đơn vị đang chiến đấu ở những điểm nóng như A Lưới, Nam Định, hay đoạn đường từ Huế ra Cửa Việt.

Anh nhớ lại: “Ngày lên đường, trời mưa phùn, đường đất đỏ lầy lội. Anh em lần mò giữa rừng keo, rồi vượt qua suối cạn, đôi lúc phải trèo qua con đèo nhỏ chỉ rộng bằng một tấm ván.”

Diễn biến chuyến hành quân

Hành quân được chia làm nhiều chặng. Buổi sáng, trung đội xuất phát từ đồn bốt vào lúc 4 giờ, mang theo lương khô, đạn dược và một số vật tư y tế. Máy bay địch vẫn thỉnh thoảng ném bom rải thảm hoặc oanh kích hỏa châu — vì thế mọi người phải di chuyển dưới tán rừng, đôi khi nằm chờ dưới hầm nhỏ để tránh pháo và máy bay.

Một lần, khi đoàn xe tiếp tế tới gần đèo Hải Vân khởi đầu vào vùng địch, chiếc xe đầu tiên bị trúng mìn bẫy. “Tiếng nổ rền vang giữa rừng cây, tôi văng khỏi ghế, mặt đất rung lắc. Anh Minh – đồng đội bên cạnh – bị thương nhẹ ở chân. Chúng tôi phải dừng lại, sơ cứu rồi khiêng gùi tiếp tục đi bộ tới chỗ tập kết.” – anh kể.

Trưa đến, mọi người chọn một bãi đất trống dưới tán keo để ăn vội hộp cơm khô và uống ít nước. Anh nhớ nhất là lúc “gió thổi qua, lá keo rơi lác đác như pháo hoa, một đàn chim bồ câu bay vụt lên rồi im lặng hẳn”. Nói là trưa nhưng không hoàn toàn yên – tiếng súng lén lút xa xa khiến ai cũng nín thở.

Khi đến khu vực đèo dốc, trung đội phải đi bộ vì xe không thể lên. Mang theo gùi hàng hóa, anh và đồng đội luân phiên đi trước để kiểm tra mìn, bẫy; những ánh mắt căng thẳng, mồ hôi thấm ướt áo bộ đội. “Có lúc tôi nghĩ mình là cái gối cho đồng đội tập bẫy. Mỗi bước chân phải cẩn trọng, nếu sơ suất có thể mất mạng hoặc mất hàng hóa, ảnh hưởng tới cả đơn vị.” – anh nói.

Cuối cùng, sau 48 giờ hành quân liên tục với chỉ vài giờ nghỉ ngơi, trung đội tới vị trí tiếp tế đúng giờ cho một trung đoàn đang tiến sâu vào nội địa. Khi nghe tiếng đồng đội hô “hàng tới!”, cảm giác lâng lâng khó tả: “Không phải chiến lợi phẩm hay vinh quang, mà là sự sống – đạn dược, lương thực, cứ như ta tiếp thêm hơi thở cho đồng đội phía trước.”

Kỷ niệm sâu sắc

Trong suốt chuyến hành quân, anh ghi nhớ rõ khoảnh khắc khi trung đội phải đi ngang qua một làng nhỏ bị bom đạn để lại – nhà cửa tan hoang, khung cửa gỗ còn vết cháy, trẻ con chạy lẩn giữa tàn tích. Anh dừng lại chút để đưa hộp sữa nhỏ (được nhóm hậu cần chuẩn bị) cho một bé gái mà mắt đỏ hoe nhìn đoàn lính. “Cô bé nắm lấy tay lính rồi nhìn lên trời như hỏi: ‘Khi nào yên bình?’”. Hình ảnh đọng lại mãi trong anh, khiến anh hiểu rằng chiến tranh không chỉ là súng đạn mà còn là nỗi mất mát của dân thường, của tuổi thơ bị cướp đi.

Một đêm khi nghỉ chân bên suối, anh và đồng đội ngồi quanh lửa trại nhỏ. Trời lạnh, tiếng côn trùng rì rào. Anh nhớ lời một người lính trẻ nói: “Nếu mai kia mẹ gọi về ‘con có còn sống không?’ thì chỉ mong trả lời một điều: con đã làm tròn lời hứa bảo vệ Tổ quốc.” Bọn họ nhìn nhau, im lặng, rồi gật đầu. Đúng là đôi khi sự im lặng nói nhiều hơn lời nói.

Suy ngẫm và kết

Sau trở về, anh Hồng không chọn quay về công việc bộ đội mà vào làm việc tại một trường trung học gần quê hương, dạy môn sử – vì “lịch sử là câu chuyện của những người sống, chứ không chỉ là những ngày tháng và số liệu”. Anh nói: “Mình mang ký ức ấy để kể lại cho lớp trẻ – không để bi kịch lặp lại, mà để biết trân trọng hoà bình.”

Hành quân ấy – với những bước đi mỏi mệt, những cảnh chiến tranh và những hình ảnh chưa bao giờ phai mờ – đã trở thành thời hoa lửa của anh và đồng đội. Và nếu chúng ta lắng nghe — những câu chuyện như vậy sẽ không chỉ là hồi ức đơn thuần, mà là lời nhắn nhủ: mỗi bước chân ở chiến trường đều là bước chân vì bình yên hôm nay.