Hồi Ức Một Thời Lửa Đạn

Ở Nhơn Hòa Lập, khi người ta nhắc đến “hồi ức một thời lửa đạn”, không phải để khơi lại đau thương, mà là để nhớ về một giai đoạn mà từng tấc đất, từng con kinh, từng rặng tràm đều mang trong mình dấu vết của sự sống và sự hy sinh. Đó là những năm tháng mà chiến tranh không nằm ở một chiến tuyến xa xôi, mà hiện diện ngay trong nhịp sống hằng ngày của người dân: buổi sáng ra đồng vẫn phải để ý hướng gió, buổi chiều chèo xuồng vẫn phải nhớ từng khúc rẽ quen thuộc, và ban đêm thì cả vùng đồng nước chìm trong im lặng cảnh giác. Có những con người đã đi qua thời ấy bằng tất cả sự bình dị của mình: người giao liên lặng lẽ băng qua những con đường không dấu chân, người du kích giữ từng bến kinh như giữ mạch sống của làng, người mẹ vừa cấy lúa vừa dõi mắt về phía rừng tràm nơi con mình có thể đang làm nhiệm vụ, và những người già ngồi bên bếp lửa nhỏ nhưng trong lòng luôn canh cánh những tin tức xa gần. Lửa đạn không phải lúc nào cũng hiện ra bằng những trận đánh lớn, mà đôi khi chỉ là một tiếng động lạ giữa đêm, một ánh đèn bất chợt ngoài bìa rừng, hay một tín hiệu khẩn truyền vội qua các tuyến liên lạc, đủ để cả vùng căn cứ lập tức chuyển trạng thái trong im lặng. Nhưng cũng chính trong hoàn cảnh ấy, con người nơi đây lại gắn bó với nhau hơn bao giờ hết, bởi họ hiểu rằng sự sống còn của mỗi gia đình không tách rời sự sống còn của cả làng. Rừng tràm khi ấy không chỉ là cây cối, mà là nơi che chở; con kinh không chỉ là dòng nước, mà là con đường; chiếc xuồng không chỉ là phương tiện, mà là nhịp cầu giữa những điểm sống còn. Và rồi khi chiến tranh dần lùi xa, những ký ức ấy không mất đi mà lắng lại như lớp phù sa dưới lòng đất, để hôm nay khi đứng giữa Nhơn Hòa Lập yên bình, người ta vẫn có thể cảm nhận được đâu đó hơi thở của một thời lửa đạn - không còn tiếng súng, không còn đêm trắng canh chừng, nhưng còn lại một vùng ký ức sâu thẳm, nhắc rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao năm tháng không thể nào quên./.