Hồi ức về Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân - liệt sĩ Nguyễn Hòa Luông

Trong quyển Hồi ức – một thời để nhớ của bà Nguyễn Thị Ca (vợ của AHLLVTND - liệt sĩ Nguyễn Hòa Luông ở xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè) có đoạn ghi: “Nhà chúng tôi bị giặc đốt không biết bao nhiêu lần, chúng tôi ở từ ngói đến nhà tranh, từ nhà to đến nhà nhỏ, rồi nhà tạm nhưng ông (AHLLVTND Nguyễn Hòa Luông) chẳng nề hà. Nước mất thì nhà tan, chuyện ấy lẽ thường và chỉ có một con đường là đánh giặc. Lý lẽ ấy nói ra thì thật là giản dị, nhưng có sống trong hoàn cảnh đó mới thấy hết được ý nghĩa của sự hy sinh”.

Năm 1943, bà Ca vừa tròn 17 tuổi và đang học nội trú tại trường Providence ở Sóc Trăng thì được cha, mẹ gọi về để lấy chồng. Chồng bà, ông Nguyễn Hòa Luông là con trai thứ chín trong một gia đình khá giả, nhiều ruộng, nhiều vườn nên ông sống rất thong dong, thoải mái.

Cách mạng tháng Tám bùng nổ, bà Ca ngạc nhiên khi thấy chồng đứng trong hàng ngũ cách mạng, tập hợp thanh niên, dùng tầm vông, giáo mác tập đánh du kích. Ông Chín lao vào phong trào quên ăn, quên ngủ. Ông hoạt động nằm vùng tại Khu Chín (huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng), xây dựng được phong trào, có tổ chức, có đoàn thể. Khi cơ sở vững vàng, ông nhận lệnh về công tác tại huyện Cầu Kè (tỉnh Trà Vinh) với nhiệm vụ thành lập Công an xung phong.

Nhà cửa rộng rãi, lúa thóc đầy bồ, heo gà đầy sân, cây trái đầy vườn, gia đình bà dang tay “bao bọc” những người làm cách mạng. Ông cũng là người ra sức huấn luyện, dạy dỗ và giao nhiệm vụ cho cậu bé người Khmer tên Tịch làm liên lạc và cầm súng đánh trận; xin gia đình cho cô bé tên Út gia nhập Công an xung phong với nhiệm vụ liên lạc. Chính ông cũng là người tác hợp để Út và Tịch nên duyên vợ chồng.

Theo tài liệu của Công an Trà Vinh, đồng chí Nguyển Hòa Lương rất chú trọng xây dựng đội ngũ ngày càng lớn mạnh, từ 10 đồng chí lúc mới thành lập đã phát triển lên đến 60 đồng chí chỉ trong thời gian ngắn. Tất cả luôn trung thành với Đảng, gắn bó mật thiết với nhân dân và chiến đấu dũng cảm, sẵn sàng hi sinh. Mặt khác, đồng chí có quan hệ máu thịt với quần chúng nhân dân, xây dựng được hơn 20 cơ sở ở huyện lỵ và trong hàng ngũ của địch.

Nguyễn Hòa Luông trong chiến đấu thì dũng cảm, khôn khéo, luôn giành chiến thắng, đồng thời bảo toàn lực lượng, bảo toàn sinh mạng và tài sản của người dân. Ông có tài cải trang, không ai nhận ra. Có lần ông giả dạng dân chài trên sông để bất ngờ diệt gọn tên xã Sơn tàn ác nhưng lại tha bổng cho tên xã Kiết cùng đi chài chung xuồng với tên xã Sơn. Nghĩa là không phải ai làm tay sai cho Pháp, ông cũng diệt, chỉ diệt những tên ác ôn; còn số khác thì “tranh thủ” để cô lập, chia rẽ hàng ngũ bọn chúng hoặc làm “tay trong”...

Bà Nguyễn Thị Ca, vợ AHLLVTND Nguyễn Hòa Luông vì tuổi cao đã qua đời cách đây vài năm. Mỗi lần đến thăm gia đình, phóng viên thắp nén hương tưởng nhớ ông, bà và cùng trò chuyện cùng cô Nguyễn Thị Nhạn là con gái lớn và trực tiếp thờ cúng ông, bà, người mà bà đã từng bế trên tay để chạy giặc biết bao phen...