Hồi ức về hạt cát trong cơn lốc thời đại

Đồng chí Nguyễn Văn Giá sinh năm 1950, ông là một cựu chiến binh đến từ Hưng Yên, xưa là Thái Bình cũ. Ông sinh ra trong hoàn cảnh khó khăn - là con trai duy nhất của gia đình, là hy vọng của người mẹ khi cha ông đã bước qua thế giới bên kia. Nhưng tiếng gọi thiêng liêng của tổ quốc đã đánh thức con tim của chàng thiếu niên trẻ, bỏ qua sự ưu tiên của nhà nước, ông mang theo lòng nhiệt huyết và tình yêu đất nước tự nguyện lên đường nhập ngũ.

"Lúc đó, tôi phải chích máu để điểm vào tờ đơn" giọng ông Giá trầm lại, như tiếng vọng từ một miền ký ức xa xăm, đong đầy cảm xúc. Khoảnh khắc ấy, không chỉ là một thủ tục hành chính, mà là một lời thề máu, một giao ước thiêng liêng với non sông. Ở cái tuổi còn non dại, đang nhẽ được mẹ che chở, bảo bọc, thì ông đã bước vào quân ngũ. Ông bắt đầu huấn luyện ở đơn vị thuộc Bộ Tư lệnh 350 – nơi ông học được những bài học về sự kiên cường và lòng dũng cảm.

Kết thúc những tháng huấn luyện, ông Giá vào chiến trường cùng đoàn 2034 với hành trình đi bộ từ miền Bắc vào ngã ba Đông Dương ở Campuchia và miền Đông Nam Bộ, trên con đường Trường Sơn huyền thoại – một hành trình kéo dài 5 tháng ròng rã. Dọc hành trình, cả đơn vị phải đối mặt với tình hình đói khát, sốt rét triền miên, nhiều đồng đội của ông phải nằm xuống trước đi được làm nhiệm vụ. Ông kể với giọng kiên định như một lần nữa đang bước trên con đường huyền thoại đó: “Mỗi bước đi đều có thể là bước cuối cùng, nhưng ai cũng lặng lẽ bước tiếp, vì phía trước là miền Nam thân yêu.

Trong thời gian chiến đấu, ông Giá thuộc đơn vị pháo binh, Đoàn Pháo binh Biên Hòa, đoàn 75, chuyên trách pháo mặt đất tầm xa. Năm 1972, ông trực tiếp tham gia Chiến dịch Nguyễn Huệ, đánh vào thị xã An Lộc, Bình Long, thuộc sĩ 9 (công trực 9). Trận địa pháo trong Chiến dịch Nguyễn Huệ trở thành một dấu ấn không thể phai mờ trong cuộc đời người lính của ông. Trong một lần địch rải bom, có một quả bom bi đã vô tình rơi vào tay ông, không một chút ngần ngại, không một giây chần chừ, ông Giá lấy ngay sợi dây cao su từ dép bộ đội, cuốn chặt vào cổ tay mình giữ viên bi ở yên một chỗ chờ đồng đội tới hỗ trợ, bởi chỉ cần viên bi đó kích nổ thì cả hầm sẽ bị xóa sổ.

Sau Hiệp định Paris 1972, cứ tưởng rằng giấc mơ hòa bình đã trọn vẹn, nhưng ngay sau đó địch ngang nhiên phá vỡ Hiệp định. Ông Giá cùng đoàn của mình lại tiếp tục dấn thân vào cuộc chiến, chuyển sang đoàn 232, để tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh. Ông kể rằng: "Chúng tôi đi vượt Vàm Cỏ Đông để đánh thị xã Long An". Đêm 27, rạng sáng 28 tháng 4 năm 1975, trong màn đêm dày đặc, họ tiến ra bến phà Hậu Nghĩa: "Đầu tiên, nhà nước mình ép hết bờ sông, sau đó đội công binh bắt đầu ra để lắp ráp chỉ trong 15 phút thôi mà lắp được phà chở được 6 pháo và 6 cái xe to". Với tinh thần chiến đấu và tốc độ phi thường của quân đội ta đã khiến ông Giá không ngừng tự hào khi kể về cuộc chiến.

Đúng 3 giờ sáng, ngày 30 tháng 4 năm 1975, thị xã Hậu Nghĩa được giải phóng. 4 giờ sáng, ông Giá cùng hai đồng chí lái xe trực tiếp vào thị xã Hậu Nghĩa để thu chiến lợi phẩm. Và cùng ngày hôm đó, đơn vị của ông đánh vào Tân Sơn Nhất và bắn vào Dinh Độc Lập: "Kế hoạch 2 giờ chiều chúng tôi nổ súng bắn vào Dinh Độc Lập, nhưng 11 giờ 30 phút, Dương Văn Minh đầu hàng. Chúng tôi mừng vì giữ lại được Dinh Độc Lập và sân bay Tân Sơn Nhất không bị tiêu hủy, chứ không 600 quả đạn bác bắn vào Sân bay không còn gì, 200 quả bắn vào Dinh thì chỉ còn đống hoang tàn”. Ông kể mọi chuyện với niềm vui vỡ òa, vì chiến thắng và cũng vì sự vẹn nguyên của biểu tượng lịch sử.

Trong suốt cuộc đời binh nghiệp, ông Giá đã chứng kiến biết bao mất mát, bao sự hy sinh thầm lặng. Nhưng có lẽ, nỗi đau lớn nhất, ám ảnh ông đến tận bây giờ, là sự ra đi của người đồng đội, một người đồng hương cùng đơn vị, ở xã Tây Giang, tỉnh Thái Bình. “Chúng tôi đi thu lượm… chỉ có khóc và đi nhặt thịt vụn của anh ấy, ruột thì bị treo trên cây, còn lại đầu thì không thấy" giọng ông Giá nghẹn lại, lạc đi trong tiếng nấc. Dù đã mấy chục năm, cảnh tượng ấy vẫn như một con dao sắc lẹm cứa vào lòng ông từng vết.

Ngày 9/9/1976, ông Giá vì lời khuyên của Tiểu Đoàn trưởng mà xuất ngũ về quê hương. Nhưng cuộc sống sau chiến tranh không hề dễ dàng vời người lính, vài tháng sau đó cha ông qua đời, ông phải chạy vay khắp nơi mượn tiền để lo tang lễ cho cha.

Sau khi trở về cuộc sống đời thường, ông Giá tiếp tục nỗ lực vươn lên. Cuộc đời của ông sau này cũng là một chuỗi thử thách vì ông có ba người nhưng có một người mất vì di chứng chất độc da cam/dioxin, một người bị bệnh phổi nặng, chỉ còn lại mỗi cô út là niềm an ủi. Bản thân ông, sau này đi khám, cũng được chẩn đoán là thương binh với thương tật 77%, một minh chứng nữa cho những hy sinh thầm lặng mà ông đã dành cho Tổ quốc.

Với ông Giá, ký ức chiến tranh không chỉ là những năm tháng máu lửa, mà còn là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay: “Hòa bình được đánh đổi bằng máu. Chúng ta phải sống thật xứng đáng với sự hy sinh cao cả ấy, luôn đoàn kết, yêu thương và tiếp tục cống hiến cho quê hương”.