Hồi ức về kháng chiến chống pháp

Công tác tuyên truyền không kém hiểm nguy

Một lần nữa, chúng tôi lại gặp mặt nhà văn lão thành cách mạng Nông Viết Toại- người đã trải qua 02 cuộc kháng chiến với những hoạt động tích cực trong công tác tuyên truyền. Khi chúng tôi nhắc đến kháng chiến chống pháp từ năm 1946, ông bồi hồi nhớ lại hồi ức về thời kỳ “non trẻ”. Khi ấy, ông mới hơn 20 tuổi, tham gia hoạt động cách mạng và đối mặt với nhiều tình huống nguy hiểm.

Đó lần ông cũng 02 người cộng sự đi từ cơ quan về Ty Thông tin để họp, trên đường đi ba anh em đã cẩn thận chọn đường rừng và tránh giờ cao điểm, tuy nhiên, khi trời đã xế chiều vừa đói vừa mệt, đến một lối rẽ vào ngôi làng nhỏ; nhóm của ông phân vân giữa việc tiếp tục men đường rừng, nhưng cũng muốn vào làng nghỉ ngơi, ăn uống. Sau một hồi đắn đo, mọi người thống nhất tiếp tục đi theo rừng để an toàn; vô tình lúc ấy họ lại gặp một đôi vợ chồng gánh đồ đi vào làng. Khi vừa quay lưng rẽ đường rừng được 10m, bỗng tiếng súng nổ với tiếng kêu của người vợ vọng lại phía sau; thế là cả 3 lấy hết sức bình sinh lao thật nhanh lên rừng, vừa chạy vừa sợ hãi, phải cúi thật thấp khi theo sau là tiếng đạn xuyên qua lá cây từng tràng dài.

Lần thứ 2 cũng là khi ông đi công tác ở cơ sở. Lần này, ông dừng chân ở Bản Mạch (thị trấn Nà Phặc, huyện Ngân Sơn), tại nhà của anh Hứa Vĩnh Tuệ, sau bữa cơm chiều, ông tiếp tục lên đường. Vừa đi ra đến cổng làng, cách phía trước vài bước chân đã xuất hiện quân địch, bọn chúng ập vào tìm bắn người của ta. Tình huống quá bất ngờ khiến một anh công an thôn bị bắn vào chân nhưng cũng may mắn chạy trốn kịp thời. Bản thân ông lúc bấy giờ thực sự mất phương hướng khi chỉ biết men theo những phiến đá, lẩn trốn thật nhanh vào trong núi, may mắn là bọn chúng không đuổi theo nên ông một lần nữa thoát chết trong gang tấc.

“ Nói về thời kỳ hoạt động cách mạng thì nhiều tình huống “hú vía” lắm, nhưng việc ấy không đáng sợ bằng cảm giác bất lực khi chứng kiến cảnh đồng bào vô tội bị sát hại. Thế nên chưa bao giờ tôi thấy sợ hãi hay có ý định dừng lại, gian khổ, vất và hiểm nguy nhưng vẫn thấy mình may mắn khi được ngồi ở đây, sống giữa tự do, độc lập…” ông Nông Viết Toại nghẹn ngào.

Bão lửa, bom đạn và tình quân dân

Chúng tôi đã tìm đến ông Vũ Khắc Phụ - Trung đội phó của đội du kích Ba Bể năm xưa, nghe ông kể về những ngày kháng chiến đầu tiên, những trận đánh của Trung đội du kích và những kỷ niệm về đời lính, về những người đồng đội. Dù đã hơn gần 90 tuổi (ông sinh năm 1928) nhưng ông vẫn còn minh mẫn, câu chuyện những người đồng đội, những sự kiện diễn ra cách đây 70 năm ông vẫn nhớ như in.

Ngày 19/12/1946, Bác Hồ kêu gọi toàn quốc kháng chiến, các cơ quan Trung ương sơ tán lên các tỉnh Việt Bắc, trong đó có Bắc Kạn. Lúc này Trung đội du kích Ba Bể với nhiệm vụ là lực lượng du kích địa phương giữ gìn trật tự khu vực thị xã. Ngày 7/10/1947, quân Pháp nhảy dù xuống Bắc Kạn mở đầu cuộc tiến công Việt Bắc, do bị bất ngờ nên lực lượng du kích bị phân tán khắp nơi, đến tối mọi người mới tập hợp lại cùng nhau bàn kế hoạch đánh địch nhảy dù chiếm đóng thị xã. Trung đội đã phối hợp với Trung đoàn 72, 308 quấy rối và tiêu diệt giặc ở thị xã Bắc Kạn. Đặc biệt Trung đội du kích Ba Bể đã cùng với Tiểu đoàn 11, Trung đoàn 72 tiến hành trận cường tập đồn Phủ Thông lần thứ nhất đêm 30/11/1947. Nhớ lại trận chiến ấy, ông Vũ Khắc Phụ cho biết: Những ngày trước đó, Trung đội đã tiến hành quấy rối địch liên tục khiến chúng mệt mỏi nhưng do tương quan lực lượng nên quân địch vẫn cố thủ trong đồn, đến khi có người dân chỉ con đường vòng ra phía sau đồn, khi ấy quân ta mới tấn công được vào trong, tiêu diệt địch đem lại thắng lợi lớn cho quân ta. Trận tập kích lần thứ nhất kết thúc, quân ta tiêu diệt 15 tên địch, làm bị thương 35 tên khác, thu được 2 súng máy, 1 súng trường. Chiến thắng Phủ Thông đêm 30/11/1947 có ý nghĩa rất quan trọng. Trận tập kích đã tiêu hao một lực lượng sinh lực địch, thực hiện được một phần nhiệm vụ đề ra, góp phần vào thắng lợi chung của quân và dân ta trong chiến dịch Việt Bắc

Về những kỷ niệm trong những năm đầu chiến đấu gian khổ ông Phụ hồi tưởng lại. Những ngày ấy, lính chúng tôi ăn uống kham khổ lắm, mọi thứ đều thiếu thốn, sau lần công đồn Phủ Thông lần thứ nhất, đơn vị chúng tôi đã thu được 1 khẩu súng trường của quân Pháp. Hôm ấy, mọi người trong Trung đội đưa súng ra chợ Phủ Thông để cho người dân xem, mọi người xúm lại xem, khâm phục trước sự dũng cảm của các anh, bà con, người người góp gạo, gà, góp dưa, ... cho bộ đội ăn để có sức đánh giặc. Ông nói với anh em trong trung đội, chúng ta phải cố đánh thắng trận thì dân mói quý, mới tin tưởng và ủng hộ. Từ lần ấy, tinh thần của anh em lên cao, tình cảm quân dân gắn bó hơn. Và cũng nhờ chiến công ấy những người lính ở các đơn vị khác cũng nể trọng những người dân quân du kích hơn.

Những cuộc nói chuyện giúp chúng tôi như sống lại những khoảnh khắc lịch sử, đó là sự khó khăn của những hoạt động cách mạng, niềm hân hoan khi nhận được sự tin yêu của người dân và có cả sự đau thương khi nhắc đến những người đồng đội đã không còn. Đã 70 năm qua đi, đất nước ta đã có những bước phát triển lớn lao nhưng chúng ta mãi không thể quên những hy sinh của các thế hệ cha ông. Và thật tự hào khi những người con Bắc Kạn đã ghi dấu trong những trang sử đầu tiên của công cuộc chiến đấu dành độc lập dân tộc.