Hồi ức về những đêm hành quân
Năm 1971, giữa những cánh rừng Trường Sơn hun hút, có một đơn vị bộ đội đang trên đường hành quân vào chiến trường miền Nam.
Trong hàng quân lặng lẽ nối dài dưới tán rừng đêm ấy có người lính trẻ tên Phạm Văn Thành.
Thành quê ở Thái Bình.
Ngày nhập ngũ, anh vừa tròn hai mươi tuổi.
Mang theo bên mình chỉ có:
Một chiếc ba lô vải bạc màu
Cuốn sổ tay nhỏ
Và tấm ảnh gia đình đã cũ
Con đường hành quân vào Nam vô cùng gian khổ.
Ban ngày đơn vị phải ẩn mình dưới rừng sâu để tránh máy bay địch.
Đêm xuống mới bắt đầu di chuyển.
Vì thế, phần lớn ký ức tuổi trẻ của Thành gắn liền với:
Những đêm hành quân dưới bầu trời Trường Sơn.
Đêm đầu tiên lên đường, Thành còn bỡ ngỡ.
Rừng đêm tối đen như mực.
Chỉ có ánh trăng mờ xuyên qua những tán cây cao.
Cả đơn vị đi thành hàng dài trong im lặng.
Người trước cách người sau chỉ vài bước chân.
Ai cũng đội mũ tai bèo, khoác ba lô nặng trĩu trên vai.
Tiểu đội trưởng khẽ dặn:
“Đi nhẹ thôi… không được bật đèn.”
Từ đó, người lính học cách:
Đi trong bóng tối
Nhận đường bằng tiếng suối
Và cảm nhận đồng đội qua từng bước chân bên cạnh
Những đêm hành quân thường kéo dài tới gần sáng.
Con đường Trường Sơn khi ấy vô cùng hiểm trở.
Có đoạn:
Dốc đứng trơn trượt
Có đoạn lội suối nước lạnh buốt
Có nơi đầy bom nổ chậm
Mỗi bước đi đều đầy hiểm nguy.
Nhiều hôm mưa rừng xối xả suốt đêm.
Quần áo ai cũng ướt sũng.
Đôi dép cao su lấm đầy bùn đất.
Có người sốt rét run cầm cập vẫn cố bước tiếp.
Nhưng chưa ai từng nghĩ tới chuyện quay đầu.
Bởi tất cả đều hiểu:
Sau lưng mình là Tổ quốc.
Trong những đêm hành quân ấy, điều khiến Thành nhớ nhất là tình đồng đội.
Khi một người mệt, người khác sẽ đỡ ba lô giúp.
Khi ai đó bị sốt, cả tiểu đội cùng dừng lại chăm sóc.
Có lần chiến sĩ trẻ tên Tùng kiệt sức giữa dốc núi.
Thành lập tức quay lại đỡ bạn.
Tùng thở dốc:
“Mình không đi nổi nữa…”
Thành siết chặt vai bạn:
“Cố lên… tới chiến trường rồi về còn kể cho con cháu nghe.”
Câu nói khiến cả tổ bật cười dù ai cũng mệt rã rời.
Giữa gian khổ, những tiếng cười giản dị ấy giúp người lính mạnh mẽ hơn rất nhiều.
Có những đêm cả đơn vị nghỉ chân bên suối.
Mọi người tranh thủ:
Hong quần áo
Đun nước
Và vá lại dép cao su đã mòn
Dưới ánh lửa nhỏ bập bùng, người lính ngồi kể cho nhau nghe chuyện quê nhà.
Người nhớ:
Cánh đồng lúa
Người yêu
Mẹ già
Và những bữa cơm gia đình
Riêng Thành thường lấy tấm ảnh gia đình ra nhìn thật lâu.
Anh nhớ mẹ vô cùng.
Trong ba lô anh lúc nào cũng có lá thư mẹ gửi:
“Con đi mạnh giỏi… cả nhà luôn chờ ngày con trở về.”
Mỗi lần nhớ nhà, anh lại đọc đi đọc lại lá thư ấy dưới ánh đèn pin nhỏ.
Một đêm cuối mùa mưa, đơn vị hành quân qua trọng điểm bị máy bay địch đánh phá.
Tiếng động cơ gầm rú vang lên trên đầu.
Tiểu đội trưởng hô lớn:
“Tản ra!”
Chỉ vài giây sau, bom bắt đầu trút xuống.
Cả cánh rừng rung chuyển dữ dội.
Đất đá bắn tung mù mịt.
Tiếng cây gãy răng rắc hòa cùng tiếng bom nổ chát chúa.
Thành lao xuống hố đất ven đường, tim đập dồn dập.
Trong khoảnh khắc ấy, anh chợt nghĩ:
Không biết ngày mai mình còn sống không.
Nhưng khi trận bom vừa dứt, cả đơn vị lại nhanh chóng tập hợp tiếp tục hành quân.
Không ai nói nhiều.
Chỉ lặng lẽ bước tiếp trong bóng tối.
Bởi chiến tranh không cho phép người lính dừng lại.
Có những đêm trăng sáng đẹp lạ thường.
Ánh trăng phủ bạc cả núi rừng Trường Sơn.
Đoàn quân lặng lẽ đi dưới ánh trăng, tiếng dép cao su hòa cùng tiếng côn trùng đêm.
Một chiến sĩ khẽ hát:
“Đường Trường Sơn xe anh qua…”
Rồi cả hàng quân khe khẽ hát theo.
Tiếng hát nhỏ nhưng ấm áp giữa đại ngàn.
Nó giúp người lính quên đi:
Cái đói
Cơn sốt rét
Và nỗi nhớ nhà da diết
Nhiều năm sau chiến tranh, khi đã trở thành ông lão tóc bạc, Thành vẫn không quên những đêm hành quân năm ấy.
Mỗi lần nghe tiếng mưa rừng hay nhìn ánh trăng giữa núi đồi, ký ức Trường Sơn lại ùa về.
Ông nhớ:
Những con đường đỏ đất bazan
Những người đồng đội đã nằm lại
Và tuổi trẻ cháy hết mình vì đất nước
Có lần đứa cháu nhỏ hỏi:
“Ông ơi, hồi ấy hành quân ban đêm có sợ không?”
Ông Thành im lặng vài giây rồi mỉm cười:
“Sợ chứ… nhưng ai cũng tin rằng phải đi tiếp để đất nước được hòa bình.”
Nói rồi ông nhìn xa xăm ra khoảng trời chiều đang dần ngả màu.
Trong ký ức ông, những đêm hành quân năm ấy mãi mãi không thể quên.
Bởi đó là:
Những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ
Những bước chân đi qua chiến tranh
Và những hồi ức thiêng liêng của một thế hệ đã sống vì Tổ quốc
“Hồi ức về những đêm hành quân” không chỉ là câu chuyện về người lính Trường Sơn…
Mà còn là câu chuyện về:
Ý chí kiên cường
Tình đồng đội
Và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh
