Hòn Đá Đánh Dấu

Ông Nguyễn Quốc Bảo kể rằng, trong những chuyến hành quân xuyên rừng, không phải lúc nào cũng có bản đồ hay la bàn. Nhiều khi, người lính phải tự tạo dấu hiệu để nhận biết đường đi. Một trong những cách đơn giản nhất là đặt những hòn đá nhỏ ở những điểm quan trọng – như một lời nhắn âm thầm cho người đi sau. Trong đơn vị ông có một người lính tên là Hồ Văn Trí. Trí ít nói, nhưng rất cẩn thận. Mỗi khi đi qua một ngã rẽ hay đoạn đường khó nhớ, anh thường dừng lại, xếp vài hòn đá theo một cách riêng. “Để nếu có quay lại, còn biết đường,” Trí nói. Một lần, đơn vị ông bị lạc trong rừng sau một trận mưa lớn. Mọi dấu vết bị xóa sạch, không ai nhận ra đường cũ. Họ đi vòng vèo suốt hai ngày, lương thực cạn dần, tinh thần xuống thấp. “Có khi mình đi vòng rồi,” một người nói, giọng lo lắng. Ông Bảo cũng bắt đầu nghi ngờ. Rừng ở đâu cũng giống nhau, cây nào cũng như cây nào. Đến chiều ngày thứ ba, khi gần như tuyệt vọng, ông chợt thấy một hòn đá nằm ở mép đường – không phải ngẫu nhiên, mà được đặt nghiêng, dựa vào một hòn khác. Ông dừng lại, nhìn kỹ. “Là của Trí,” ông nói. Mọi người xúm lại. Nhận ra dấu hiệu quen thuộc, họ như tìm thấy hy vọng. Họ bắt đầu lần theo những hòn đá tương tự, được đặt rải rác dọc theo một hướng. Con đường dần rõ ràng hơn. Đến cuối ngày, họ gặp lại một đơn vị bạn. Thoát khỏi rừng. Nhưng khi kiểm tra lại quân số, họ mới nhận ra Trí không còn. Có thể anh đã hy sinh trong trận mưa bom trước đó. Những hòn đá anh để lại trở thành con đường duy nhất dẫn đồng đội trở về. Ông Bảo nói, đó là những “lời nói” không thành tiếng – nhưng rõ ràng hơn bất cứ mệnh lệnh nào. Nhiều năm sau, khi trở lại khu rừng ấy, ông cố tìm lại những hòn đá năm xưa. Nhưng rừng đã thay đổi, mọi dấu vết đều mất đi. Chỉ còn trong ký ức. “Có những con đường,” ông nói, “được tạo ra không phải để người đặt nó đi, mà để người khác có thể trở về.” Giữa thời hoa lửa, những hòn đá nhỏ bé ấy đã trở thành dấu mốc của sự sống – và của một con người lặng lẽ nhưng không bao giờ bị quên lãng.