Hộp quẹt dầu của ông lão giữ bến đò Châu Đốc

Mùa khô năm 1972, dòng sông Hậu đoạn chảy qua thị xã Châu Đốc (An Giang) luôn bị đặt trong tình trạng báo động đỏ. Để ngăn chặn các chuyến xuồng của lực lượng biệt động mật từ vùng căn cứ biên giới xâm nhập vào nội đô, chính quyền Sài Gòn cho lập các trạm kiểm soát dã chiến ngay tại các bến đò ngang. Địch trang bị máy rà kim loại, đèn pha cực mạnh và mạng lưới mật thám dày đặc để kiểm tra tất cả giấy tờ tùy thân, hành lý của người dân qua lại.

Tại bến đò ngang Châu Đốc ngày ấy, có một ông lão tên là Ba kết (mọi người hay gọi là chú Ba) làm nghề đưa đò dọc, đò ngang. Chú Ba là một cơ sở liên lạc bí mật thuộc Thị ủy Châu Đốc. Nhiệm vụ tối mật của chú là chuyển giao các bản báo cáo tình báo quân sự về sơ đồ bố phòng của địch trong thị xã ra ngoài cứ.

Cái khó là tài liệu lần này viết trên giấy mỏng nhưng rất quan trọng, không thể giấu dưới khoang xuồng vì địch thường dùng gậy sắt thọc sâu xuống đáy. Sau nhiều đêm gác tay lên trán suy nghĩ, nhìn chiếc hộp quẹt dầu (bật lửa loại dùng bông gòn thấm xăng dầu thời xưa) bằng đồng cũ kỹ của mình, chú Ba đã nghĩ ra một kế hoạch ngụy trang vô cùng táo bạo.

Chú mướn một người thợ bạc quen biết rạch đôi phần ruột bên trong của chiếc hộp quẹt, tạo ra một vách ngăn kép siêu mỏng nằm khuất dưới lớp bông gòn thấm dầu. Bản mật mã tình báo được cuộn chặt nhỏ như que tăm, nhét gọn gàng vào ngăn kép đó, bên trên vẫn đổ dầu và đặt đá lửa như bình thường. Nhìn bề ngoài, chiếc hộp quẹt lấm lem dầu mỡ, trầy xước hoàn toàn giống như vật dụng bất ly thân của một ông già lao động nghiện thuốc rê.

Một buổi chiều, chú Ba thong thả chèo xuồng chở khách sang sông, trong túi áo bà ba bạc màu là chiếc hộp quẹt chứa tài liệu mật. Khi xuồng vừa cập bến đò thị xã, bốn tên lính quân cảnh mang súng lăm lăm nhảy xuống chặn lại, bắt mọi người lên bờ đứng xếp hàng để khám xét.

Đến lượt chú Ba, một tên mật thám sấn sổ bước tới, bắt chú móc hết đồ trong túi áo, túi quần ra đặt lên bàn. Chú Ba bình thản móc ra một gói thuốc rê quấn dở bằng tờ báo cũ và chiếc hộp quẹt dầu bằng đồng. Tên mật thám cầm gói thuốc lên bóp nát để tìm giấy tờ giấu bên trong nhưng không thấy gì. Hắn quay sang nhìn chiếc hộp quẹt dầu, cầm lên lật qua lật lại với vẻ nghi ngờ.

Giữa lằn ranh sinh tử, khi sơ đồ tác chiến quyết định xương máu của hàng trăm chiến sĩ đang nằm ngay trong tay kẻ thù, chú Ba không hề biến sắc. Chú thong thả đưa tay vuốt chòm râu cằm, cười khà khà rồi nói bằng giọng sương gió: "Mấy thầy đi gác nắng nực, có thèm thuốc không già quấn cho một điếu hút chơi. Cái hộp quẹt quèn đó xài từ thời Pháp tới giờ, đá lửa mòn hết trơn, thỉnh thoảng quẹt trầy cả tay mới lên lửa."

Nói rồi, chú Ba chủ động giật lấy chiếc hộp quẹt trên tay tên lính, bật mạnh một cái. Ngọn lửa vàng khè từ lớp bông thấm dầu bùng lên, tỏa ra mùi dầu hôi nồng nặc ngay trước mũi tên mật thám. Chứng kiến chiếc hộp quẹt vẫn lên lửa bình thường, mùi dầu hôi xộc lên khó chịu, tên lính nhăn mặt, xua tay tỏ vẻ khinh bỉ: "Thôi cất đi! Ông già nghèo nàn toàn đồ rách rưới, đi chỗ khác!"

Chú Ba bình thản thổi tắt lửa, bỏ chiếc hộp quẹt vào túi áo rồi thong thả dắt chiếc xuồng ba lá rời bến. Ngay đêm hôm đó, tại một căn chòi lá khuất sau rặng thốt nốt ngoại vi thị xã, chiếc hộp quẹt được mở ra, bản sơ đồ quân sự khô ráo, nguyên vẹn được trao tận tay ban chỉ huy biệt động để kịp thời vạch ra phương án tấn công nội đô.

Câu chuyện về chiếc hộp quẹt dầu của chú Ba kết bên bến đò Châu Đốc là một minh chứng sinh động về bản lĩnh thép, sự mưu trí và lòng yêu nước nồng nàn của quân và dân An Giang thời hoa lửa. Bằng việc tận dụng những vật dụng cá nhân bình dị nhất và thấu hiểu tâm lý chủ quan của kẻ thù, những người con kiên trung dưới sự tổ chức của Đảng đã giữ vững mạch máu thông tin liên lạc, góp phần dệt nên chiến thắng hoàn toàn của dân tộc.