Hộp Trầu Khô Và Mạng Lưới Cứu Tù Nhân

Tôi tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm, chủ yếu làm công tác liên lạc và hậu cần cho các đồng chí bị giam giữ trong các nhà tù của thực dân Pháp. Việc tiếp tế và liên lạc với các chiến sĩ trong tù là vô cùng nguy hiểm, vì mật thám Pháp canh gác rất chặt.

Năm 1942, nhiều đồng chí chủ chốt của chúng tôi bị bắt và giam giữ tại Nhà tù Nam Định. Chúng tôi phải thiết lập một mạng lưới bí mật để đưa tin tức, thuốc men, và tài liệu vào cho họ.

Tôi được phân công làm người liên lạc chính. Để qua mắt lính gác và mật thám, tôi giả làm một bà già bán trầu cau dạo. Tôi luôn mang theo một chiếc giỏ mây cũ kỹ, bên trong đựng trầu cau, thuốc lào và một chiếc Hộp Trầu Khô làm bằng thiếc cũ.

Chiếc Hộp Trầu Khô này chính là vật chứa bí mật của tôi. Nó được thiết kế hai đáy: Đáy trên đựng trầu cau khô thông thường để đánh lừa, còn đáy dưới được hàn kín, chứa tài liệu, thư từ, hoặc những mẩu thuốc phiện quý giá (để hối lộ cai ngục hoặc chữa bệnh cho đồng chí).

Công việc khó khăn nhất là tìm cách trao đổi hộp trầu này. Tôi phải tìm được những cai ngục có tinh thần yêu nước hoặc những người nghèo khổ dễ mua chuộc.

Mỗi lần tiếp cận được, tôi chỉ có vài giây để thực hiện việc trao đổi. Tôi sẽ giả vờ bán trầu cho tên cai ngục đó. Khi hắn mất cảnh giác, tôi nhanh chóng dùng ngón tay tháo khớp nối bí mật, thay thế đáy hộp trầu cũ bằng đáy hộp mới có chứa vật phẩm cách mạng, rồi đóng lại như cũ.

Một lần, tôi đang trao đổi hộp trầu với một người cai ngục quen biết thì một tên sĩ quan Pháp đi ngang qua và nghi ngờ. Hắn bắt tôi đứng lại và kiểm tra.

Tôi phải giữ vẻ mặt già nua, khúm núm. Tên sĩ quan lấy chiếc hộp trầu khô ra, mở nắp trên và nhìn vào. Hắn thấy trầu cau khô, rêu mốc, không có gì đáng ngờ. Hắn còn nhếch mép cười khinh bỉ sự nghèo khổ của tôi, rồi trả lại hộp trầu.

Nhưng tên sĩ quan này không hề biết rằng, ngay dưới lớp trầu khô ấy là Bản Kế hoạch Vượt ngục quan trọng của các đồng chí.

Nhờ những chuyến đi đầy mưu trí và lòng dũng cảm ấy, chúng tôi đã giữ vững được sợi dây liên lạc với các đồng chí trong tù, giúp họ ổn định tinh thần, tổ chức tự học và thậm chí là tổ chức các cuộc vượt ngục thành công.

Hộp Trầu Khô ấy không chỉ đựng trầu cau, nó đựng cả Mạng Lưới Cứu Tù Nhân và tinh thần đoàn kết kiên cường của những người hoạt động cách mạng, góp phần nuôi dưỡng lực lượng cốt cán cho Cách mạng Tháng Tám.