Hũ gạo nuôi quân của Mẹ Chăm ở Hữu Đức

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, trên mảnh đất Ninh Thuận đầy nắng gió, biết bao người dân bình dị đã âm thầm góp sức cho cách mạng bằng tất cả tấm lòng yêu nước của mình. Họ không trực tiếp cầm súng nơi chiến trường, nhưng từng bữa cơm, từng gánh nước, từng hạt gạo đều trở thành nguồn động viên quý giá đối với những người lính đang ngày đêm chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Theo lời kể của nhiều bậc cao niên ở vùng Hữu Đức, huyện Ninh Phước, vẫn còn lưu truyền câu chuyện cảm động về một người mẹ Chăm được mọi người trìu mến gọi là Mẹ Sa Ri Phá. Dẫu cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, mẹ vẫn dành trọn tình yêu thương và lòng son sắt để chở che, đùm bọc bộ đội cách mạng.

Ngôi nhà nhỏ của mẹ nằm nép mình giữa làng Chăm Hữu Đức, nơi quanh năm gắn bó với ruộng đồng, những vườn nho, cánh đồng lúa và tiếng trống Ginăng, tiếng kèn Saranai mỗi mùa lễ hội Ka-tê. Gia đình mẹ không khá giả. Cả năm chỉ trông chờ vào vài sào ruộng và công việc làm thuê theo mùa vụ. Những ngày mất mùa, cả nhà phải ăn dè từng bữa, có khi cơm phải độn thêm khoai, bắp hay sắn mới đủ no.

Thế nhưng, giữa những khó khăn ấy, trong lòng người mẹ luôn đau đáu nghĩ đến những người con đang chiến đấu nơi chiến khu. Ba người con trai của mẹ đều lần lượt tham gia cách mạng. Mỗi lần nhận được tin các con vẫn bình an, mẹ lại lặng lẽ ngước nhìn lên bàn thờ tổ tiên, thắp nén hương cầu mong các con cùng đồng đội được bình an trở về.

Theo câu chuyện được truyền lại, từ ngày các con lên đường, mẹ hình thành một thói quen đặc biệt. Mỗi lần vo gạo nấu cơm, mẹ đều lặng lẽ bốc ra một nắm gạo nhỏ bỏ vào một chiếc hũ đất nung cất kín sau bồ thóc. Nắm gạo ấy tuy nhỏ, nhưng ngày nào cũng có. Mẹ thường nói với các con gái ở nhà rằng:

"Ăn ít một miếng cũng được, nhưng bộ đội thì không thể để đói."

Những nắm gạo nhỏ cứ thế đầy dần theo năm tháng. Khi chiếc hũ đầy, mẹ lại nhờ cơ sở cách mạng bí mật mang đến cho bộ đội đóng quân trong mật khu. Rồi chiếc hũ lại được rửa sạch, tiếp tục đón nhận những nắm gạo mới.

Có người từng hỏi mẹ:

"Nhà mình còn nghèo như vậy, sao mẹ còn dành gạo cho bộ đội?"

Mẹ chỉ cười hiền hậu:

"Con mình ở chiến khu cũng là bộ đội. Mình giúp người khác cũng như giúp chính con mình."

Câu trả lời mộc mạc ấy chứa đựng cả tấm lòng của một người mẹ Việt Nam trong thời chiến.

Có những thời điểm quân địch thường xuyên tổ chức lục soát các làng Chăm vì nghi ngờ người dân tiếp tế cho cách mạng. Chúng kiểm tra từng ngôi nhà, từng chum nước, từng bồ thóc với hy vọng tìm được dấu vết của lực lượng cách mạng.

Theo lời kể của các bậc cao niên, đã có lần lính kéo vào nhà mẹ, phát hiện chiếc hũ đất được cất kỹ phía sau bồ thóc. Chúng tra hỏi gay gắt:

"Giấu gạo để làm gì?"

Người mẹ vẫn bình tĩnh đáp:

"Đó là gạo để dành cho lễ Ka-tê của gia đình."

Lễ Ka-tê là lễ hội truyền thống thiêng liêng của đồng bào Chăm, nên lời giải thích ấy khiến toán lính không mấy nghi ngờ. Sau một hồi lục soát, chúng bỏ đi mà không biết rằng chính chiếc hũ đất bình dị ấy đã nhiều lần góp phần nuôi sống những người chiến sĩ cách mạng.

Đối với bộ đội, mỗi bao gạo nhận được đều chứa đựng tình cảm sâu nặng của nhân dân. Đó không chỉ là lương thực giúp vượt qua những ngày gian khó mà còn là nguồn động viên tinh thần vô cùng lớn lao. Mỗi hạt gạo đều thấm đẫm tình yêu nước, niềm tin và sự hy sinh thầm lặng của những người mẹ nơi hậu phương.

Điều làm nên giá trị lớn nhất của câu chuyện không nằm ở số lượng gạo nhiều hay ít mà ở tấm lòng của người mẹ. Trong hoàn cảnh thiếu ăn, mỗi nắm gạo dành cho bộ đội đồng nghĩa với việc gia đình phải chắt chiu hơn trong từng bữa cơm. Nhưng mẹ chưa bao giờ tính toán thiệt hơn. Đối với mẹ, khi đất nước còn chiến tranh thì mọi người đều là người một nhà, đều phải cùng nhau chia sẻ để vượt qua gian khổ.

Hình ảnh chiếc hũ đất nung giản dị vì thế đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và đức hy sinh. Nó nhắc nhở chúng ta rằng thắng lợi của cách mạng không chỉ được làm nên bởi những trận đánh oanh liệt nơi tiền tuyến mà còn được vun đắp từ những việc làm âm thầm của nhân dân ở hậu phương. Một nắm gạo nhỏ mỗi ngày, nếu được góp bằng cả tấm lòng, cũng có thể trở thành sức mạnh to lớn.

Ngày nay, làng Hữu Đức đã đổi thay từng ngày. Những con đường bê tông sạch đẹp, những cánh đồng xanh, những ngôi nhà khang trang và tiếng cười của trẻ nhỏ đã thay thế cho những năm tháng bom đạn. Nhưng câu chuyện về chiếc hũ gạo nuôi quân vẫn được nhiều người nhắc lại như một lời tri ân đối với những người mẹ đã hy sinh cả tuổi xuân, hạnh phúc và cuộc sống riêng vì độc lập của dân tộc.

Dẫu câu chuyện mang nhiều yếu tố được lưu truyền trong ký ức của nhân dân, giá trị mà nó gửi gắm vẫn luôn vẹn nguyên. Đó là bài học về lòng yêu nước, tinh thần đại đoàn kết giữa các dân tộc anh em, sự sẻ chia trong lúc gian khó và niềm tin son sắt vào thắng lợi của cách mạng. Đối với thế hệ trẻ hôm nay, "Hũ gạo nuôi quân của Mẹ Chăm ở Hữu Đức" không chỉ là một câu chuyện đẹp về quá khứ mà còn là lời nhắc nhở phải biết trân trọng hòa bình, gìn giữ truyền thống quê hương và sống có trách nhiệm với cộng đồng, để xứng đáng với những hy sinh thầm lặng của các thế hệ đi trước.