Hũ Gạo Trong Góc Bếp

Tựa đề: Hũ Gạo Trong Góc Bếp

Năm 1969, trong góc bếp nhỏ của một căn nhà mái tranh, có một cái hũ gạo đất nung. Hũ không lớn, miệng hơi mẻ, nhưng lúc nào cũng được đặt ở vị trí sạch nhất, sát vách bếp.

Bà Mười là người giữ hũ gạo đó.

Bà sống cùng hai đứa cháu nhỏ sau khi cha mẹ chúng đi xa không tin tức. Mỗi ngày, bà đều mở hũ gạo ra, nhìn xuống đáy, rồi đậy lại thật cẩn thận.

“Còn đủ ăn hôm nay không bà?” thằng bé út hỏi.

Bà xoa đầu nó:
“Còn. Nhưng phải biết ăn cho mai nữa.”

Hai đứa nhỏ không hiểu hết, nhưng quen với việc chia từng bữa cơm, quen với việc nhìn hũ gạo như nhìn một điều gì rất quan trọng.

Năm 1971, mùa khô kéo dài. Ruộng ít nước, lúa không được mùa. Hũ gạo trong góc bếp ngày càng nhẹ đi.

Có hôm, bà chỉ đong đúng một bát, chia làm ba phần.

“Bà ăn đi,” đứa cháu lớn nói.

Bà lắc đầu:
“Bà già rồi, ăn ít thôi cũng được.”

Nhưng bọn trẻ biết bà không thật sự ăn ít.

Một buổi chiều, có người lạ ghé qua xin trú nhờ. Người đó gầy, áo bạc màu, giọng khàn vì đi đường dài.

Bà Mười không hỏi nhiều, chỉ nói:
“Vô bếp, có gì ăn nấy.”

Trong hũ gạo lúc đó chỉ còn rất ít.

Bà vẫn lấy ra nấu cơm.

Bữa cơm hôm đó có thêm một người, nên mỗi chén đều ít hơn mọi ngày. Nhưng không ai nói gì.

Người khách ăn xong, lặng im một lúc lâu.

“Cảm ơn bà,” anh nói. “Lâu rồi con mới ăn bữa cơm yên vậy.”

Bà chỉ gật đầu.

Trước khi đi, anh nhìn hũ gạo trong góc bếp.

“Bà giữ kỹ thật,” anh nói.

Bà cười nhẹ:
“Không giữ thì mai lấy gì nấu.”

Năm 1974, hũ gạo gần như trống.

Bà Mười bắt đầu đi xa hơn để đổi gạo, đổi khoai. Có hôm về trễ, hai đứa nhỏ ngồi chờ trước hiên, mắt buồn nhưng không khóc.

“Bà có mệt không?” đứa lớn hỏi.

Bà lắc đầu:
“Không mệt bằng đói.”

Chiều nào bà cũng mở hũ gạo, nhìn xuống đáy, như một thói quen không bỏ được.

Mùa xuân 1975, chiến tranh kết thúc.

Làng bắt đầu có người trở về, ruộng đồng được cày lại, chợ họp đông hơn.

Một buổi sáng, bà Mười mang về một bao gạo mới.

Bà không nói gì, chỉ đổ vào hũ.

Tiếng gạo chạm đáy vang lên khẽ nhưng rõ.

Hai đứa nhỏ đứng nhìn.

“Đầy lại rồi hả bà?” thằng út hỏi.

Bà nhìn hũ gạo, rồi gật đầu:
“Ừ. Đầy lại rồi.”

Nhưng lần này, bà không đậy nắp ngay.

Bà để mở một lúc lâu.

Như thể muốn chắc chắn rằng nó không còn là một thứ phải lo lắng nữa.

Buổi chiều, có người gõ cửa.

Là người khách năm xưa.

Anh đứng trước sân, đã khác hơn trước, nhưng ánh mắt vẫn vậy.

“Con về được rồi,” anh nói.

Bà Mười nhìn anh một lúc lâu.

Rồi bà quay vào bếp.

Bà múc gạo trong hũ, nấu một nồi cơm mới.

Hai đứa nhỏ chạy ra sân, tiếng cười vang lên.

Trong bếp, hũ gạo vẫn đứng đó.

Không còn trống.

Không còn phải đếm từng bữa ăn.

Chỉ còn là một vật quen thuộc, im lặng, nhưng không còn nặng nề như trước.

Và lần đầu tiên sau nhiều năm, căn bếp nhỏ không phải là nơi tính toán đủ thiếu.

Mà là nơi bắt đầu lại từ một bữa cơm đầy.