Hũ muối vừng nơi cao điểm 685

Năm 1984, Đặng Quốc Hưng mới hai mươi mốt tuổi, là chiến sĩ bộ binh đóng quân gần cao điểm 685 ở Vị Xuyên, Hà Giang. Cuộc sống nơi biên giới vô cùng khắc nghiệt. Ban ngày nắng rát trên đá núi. Ban đêm sương lạnh thấm vào từng lớp áo. Địa hình hiểm trở khiến việc vận chuyển lương thực rất khó khăn. Có thời điểm bộ đội phải ăn cơm nắm nguội nhiều ngày liền giữa chiến hào. Đơn vị của Hưng đóng trong những căn hầm đào sâu vào sườn núi đá. Mỗi lần pháo dội xuống, đất đá rung chuyển như muốn sập cả vách hầm. Giữa cuộc sống thiếu thốn ấy, thứ quý nhất với anh em nhiều khi chỉ là chút thức ăn quê nhà gửi lên. Đặng Quốc Hưng có một hũ muối vừng nhỏ do mẹ chuẩn bị trước ngày anh lên đường. Hũ được đựng trong chiếc lọ thủy tinh cũ quấn kín bằng vải để khỏi vỡ. Anh rất tiết kiệm, mỗi bữa chỉ dùng một nhúm nhỏ ăn cùng cơm nắm. Anh thường bảo:
“Ăn miếng muối vừng là thấy như đang ngồi ở nhà.” Một chiều cuối đông năm 1984, sau trận pháo kích kéo dài, đơn vị có thêm vài chiến sĩ tăng cường vừa hành quân lên chốt. Họ ai cũng mệt lả và gần như chưa ăn gì suốt quãng đường leo núi. Lương thực tiếp tế hôm ấy chưa tới kịp. Cả tổ chỉ còn ít cơm nguội đã lạnh cứng. Nhìn những đồng đội mới ngồi dựa hầm thở dốc vì đói và rét, Đặng Quốc Hưng lặng lẽ lấy hũ muối vừng của mình đặt giữa tấm tăng trải dưới đất. Anh mở nắp rồi nói giản dị:
“Còn ít thôi… chia nhau ăn cho ấm bụng.” Mọi người chuyền tay nhau từng nắm cơm chấm muối vừng. Giữa núi đá lạnh buốt và tiếng pháo vọng xa, mùi vừng rang thơm nhẹ khiến ai cũng nhớ quê nhà da diết. Một chiến sĩ trẻ vừa ăn vừa cười:
“Tưởng đang ngồi ăn cơm với mẹ ở nhà.” Câu nói khiến cả hầm im lặng vài giây. Đêm hôm ấy trời lạnh cắt da. Gió lùa qua cửa hầm buốt đến tê người. Đặng Quốc Hưng cẩn thận gói lại hũ muối rồi nhường chỗ gần bếp sưởi cho chiến sĩ mới bị sốt nhẹ. Đang lúc mọi người chuẩn bị nghỉ, pháo bất ngờ dội xuống sườn núi phía trước. Đất đá rung mạnh làm chiếc hũ muối rơi khỏi balô, vỡ một góc miệng lọ. Muối vừng vương ra nền đất lẫn với bụi đá. Hưng ngồi lặng nhìn một lúc rồi cúi xuống nhặt lại phần còn dùng được bỏ vào túi vải nhỏ. Một đồng đội bảo:
“Bỏ đi cũng được mà.” Nhưng anh lắc đầu:
“Còn chút nào quý chút đó.” Sau chiến tranh, Đặng Quốc Hưng trở về quê làm giáo viên. Chiếc nắp lọ muối vừng sứt góc năm xưa ông vẫn giữ trong ngăn bàn làm việc. Nhiều lần học sinh hỏi đó là vật gì, ông chỉ mỉm cười kể lại những ngày ở cao điểm 685, nơi một hũ muối nhỏ cũng đủ sưởi ấm lòng người giữa chiến hào lạnh giá. Ông thường nói:
“Hồi đó tụi tôi sống được là nhờ biết chia cho nhau từng thứ nhỏ nhất.” Ngày nay, những ngọn núi ở Vị Xuyên đã xanh trở lại sau chiến tranh. Nhưng câu chuyện về hũ muối vừng nơi cao điểm 685 vẫn được nhiều cựu binh nhắc lại như biểu tượng của tình đồng đội trong thời hoa lửa. Bởi giữa bom đạn và thiếu thốn, điều giữ con người mạnh mẽ đôi khi chỉ là một chút hương vị quê nhà được sẻ chia giữa những người lính xa quê.