Huân chương Kháng chiến và Huân chương chống Mỹ: điều còn lại trong trang hồi ký

Khi đọc phần sau của bản hồi ký, tôi hiểu thêm một góc khác của ông Lường Văn Giá: người cha, người ông trong gia đình đông con cháu. Những phần thưởng và chức vụ được ghi lại bên cạnh các câu chuyện rất đời thường. Có lẽ bởi thế, trang viết vừa mang dấu ấn một thời lịch sử, vừa gần gũi với mỗi người trong nhà.

Khi lần theo ký ức về huân chương kháng chiến và huân chương chống mỹ, tôi đặc biệt chú ý cách ông chọn chi tiết để ghi lại. Ông liệt kê Huân chương Kháng chiến hạng Nhì năm 1965, Huân chương chống Mỹ hạng I năm 1970, cùng các phần thưởng khác. Đây là các dữ kiện do chính ông ghi lại về quá trình được ghi công. Điều được lưu trên trang giấy không phải một câu chuyện được tô vẽ cho hấp dẫn, mà là cách chính ông nhớ và muốn người sau hiểu trải nghiệm của mình. Đọc chậm từng câu, tôi cảm nhận rõ hơn sức nặng của những điều giản dị ấy.

Cuối hồi ký, ông nhắc những lần điều trị bệnh dạ dày, trong đó có giai đoạn tháng 12/1994 phải trải qua nhiều ca phẫu thuật. Ông cũng ghi lại sự giúp đỡ của gia đình, người quen trong việc chuyển về Hà Nội chữa trị. Những trang ấy nối tiếp thử thách của chiến tranh bằng thử thách trong đời sống, đồng thời làm nổi bật ý nghĩa của tình thân.

Chặng đường cuối đời trong hồi ký gợi cho tôi một suy nghĩ: vượt qua biến cố đã khó, giữ được sự bao dung sau biến cố còn khó hơn. Ông chọn kể lại nỗi đau mà không lấy oán trách làm điều kết thúc. Việc trở lại bản Pó trong năm 2010 trở thành một dấu mốc đặc biệt để các thế hệ sau hiểu giá trị của lòng biết ơn và sự hòa giải với quá khứ.

Từ một kỷ niệm cụ thể, câu chuyện gợi ra câu hỏi rộng hơn về cách con người đối xử với nhau và gìn giữ tình nghĩa. Không nên biến một danh sách khen thưởng thành những chiến công cụ thể mà nguồn gốc không thuật lại. Tôi không biết tất cả suy nghĩ của ông vào thời điểm đó, bởi hồi ký không kể hết từng phút, từng giờ. Điều tôi có thể làm là đọc cẩn thận, tôn trọng phần thông tin ông để lại và lắng nghe ý nghĩa nhân văn từ chính câu chuyện ấy.

Mỗi huân chương, mỗi cột mốc công tác hay mỗi cuộc gặp trong đời ông đều có giá trị riêng. Nhưng nhìn chung lại, điều nổi bật là một con người không để hoàn cảnh khó khăn quyết định hoàn toàn cách mình sống. Tôi hy vọng các thế hệ sau hiểu được tinh thần ấy khi đọc lại những trang viết về ông.