HÚC TRÁNG CA VỀ ANH HÙNG NGUYỄN BÁ CHƯNG

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Quảng Bình được lịch sử khắc ghi là “tuyến lửa”, là “túi bom đạn” ác liệt nhất của chiến tranh phá hoại. Trên mảnh đất này, khẩu hiệu “Xe chưa qua, nhà không tiếc; đường chưa thông không tiếc máu tiếc xương” đã trở thành mệnh lệnh từ trái tim của Đảng bộ, quân và dân Quảng Bình, đặc biệt trên mặt trận giao thông vận tải – huyết mạch chi viện cho tiền tuyến miền Nam.

Giữa bom đạn ngút trời, lực lượng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Quảng Bình đã đứng ở tuyến đầu của sự hy sinh. Những địa danh như Đèo Ngang, Phà Gianh, Đường 20, Ba Trại, Quán Hàu… không chỉ là tọa độ giao thông mà còn là nơi thấm đẫm mồ hôi, máu xương của cán bộ, chiến sĩ CSGT. Trong tổng số 23 cán bộ, chiến sĩ Công an Quảng Bình hy sinh giai đoạn 1964–1975, lực lượng CSGT chiếm hơn một nửa – minh chứng sinh động cho tinh thần “vì nước quên thân, vì dân phục vụ”.

Một trong những điểm nóng khốc liệt nhất là ngã ba Ba Trại – Thọ Lộc (xã Vạn Trạch, huyện Bố Trạch), nút giao chiến lược nối Quốc lộ 1A với các tuyến đường 15A, 20 Quyết Thắng và hai phà Sông Gianh. Tại đây, cuối năm 1967 – đầu 1968, tổ CSGT gồm 5 đồng chí do Trung sỹ Nguyễn Bá Chưng, quê Thanh Trường, Thanh Chương, Nghệ An làm tổ trưởng, được giao nhiệm vụ đặc biệt: vừa bảo đảm giao thông thông suốt, vừa bảo vệ an toàn cho 7 xe chở 141 học sinh K8 – K9 Vĩnh Linh sơ tán ra miền Bắc.

Đêm 30 Tết Mậu Thân 1968, trong mưa xuân nặng hạt, khi đoàn xe vượt tuyến thì máy bay Mỹ bất ngờ thả pháo sáng, dội bom dữ dội xuống Ba Trại – Thọ Lộc. Giữa mưa bom bão đạn, Nguyễn Bá Chưng cùng đồng đội phối hợp với TNXP và nhân dân địa phương bồng bế, cõng từng em học sinh xuống giao thông hào, hầm trú ẩn an toàn. Khi một xe bốc cháy, đồng chí Chưng không quản hiểm nguy lao ra cứu chữa, dẫn xe, thì bất ngờ trúng bom, anh dũng hy sinh tại chỗ.

141 học sinh được bảo toàn tính mạng. Sự hy sinh của anh trở thành biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Ngày 31/12/1973, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Nguyễn Bá Chưng. Tên anh mãi mãi gắn với Ba Trại – Thọ Lộc, như câu thơ nhân dân truyền tụng:
“Thọ Lộc – Ba Trại địa danh
Đi vào lịch sử, tên anh sáng ngời.”