Huế – nơi nuôi dưỡng một chí lớn
Chủ tịch Hồ Chí Minh có khoảng 10 năm sống tại Huế qua hai giai đoạn 1895–1901 và 1906–1909. Đây là quãng thời gian quan trọng trong tuổi thơ và tuổi thiếu niên của Người. Tại Huế, Nguyễn Sinh Cung được học tập, chứng kiến cuộc sống của người dân dưới chế độ thuộc địa và tiếp xúc với nhiều tư tưởng, tri thức mới. Những trải nghiệm ấy góp phần hun đúc lòng yêu nước và ý chí tìm con đường giải phóng dân tộc của Người.
Năm 1895, cậu bé Nguyễn Sinh Cung theo cha mẹ từ Nghệ An vào Huế. Khi ấy, cậu mới khoảng 5 tuổi. Gia đình sống trong một căn nhà nhỏ ở khu vực Thành Nội, nay là số 112 Mai Thúc Loan. Những năm tháng đầu đời trên đất Huế không phải những ngày tháng đủ đầy. Gia đình phải sống trong cảnh thiếu thốn; mẹ Người làm nghề dệt vải, cha vừa học vừa kiếm sống. Chính trong hoàn cảnh ấy, cậu bé Nguyễn Sinh Cung đã bắt đầu cảm nhận sâu sắc hơn về cuộc sống của người dân và những khó khăn của một đất nước đang mất quyền tự chủ.
Năm 1901, sau khi mẹ qua đời tại Huế, Nguyễn Sinh Cung theo cha trở về Nghệ An. Năm năm sau, năm 1906, Nguyễn Tất Thành lại theo cha vào Huế. Lúc này, cậu bé ngày nào đã trở thành một thanh niên 16 tuổi. Người học tại Trường Pháp – Việt Đông Ba, sau đó vào học Trường Quốc Học Huế. Tại trường học, Nguyễn Tất Thành được tiếp xúc với những kiến thức mới và lần đầu biết đến những khẩu hiệu như “Tự do – Bình đẳng – Bác ái”.
Nhưng Huế đối với Nguyễn Tất Thành không chỉ là trường học. Đó còn là nơi Người tận mắt chứng kiến cuộc sống của nhân dân và những bất công của xã hội thuộc địa. Năm 1908, phong trào chống thuế ở Trung Kỳ diễn ra mạnh mẽ. Nguyễn Tất Thành đã tham gia phong trào tại Huế. Những trải nghiệm ấy góp phần làm cho lòng yêu nước trong người thanh niên trẻ tuổi ngày càng sâu sắc hơn.
Giữa năm 1909, Nguyễn Tất Thành rời Huế theo cha vào Bình Định. Nhưng những năm tháng ở cố đô không khép lại ở ngày Người rời đi. Huế đã để lại trong Người những bài học đầu đời, những ký ức về gia đình, về người dân và về một đất nước đang chịu cảnh mất nước. Bảo tàng Hồ Chí Minh nhận định thời gian ở Huế tuy không dài nhưng có ý nghĩa đặc biệt đối với quá trình hình thành con người Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh.
Nếu “thời hoa lửa” là câu chuyện về một thế hệ đã đứng lên trước vận mệnh đất nước, thì những năm tháng của Nguyễn Tất Thành ở Huế có thể được xem như những năm tháng nuôi dưỡng một chí lớn. Từ một cậu bé theo cha vào kinh đô, Người dần trưởng thành thành một thanh niên mang trong mình câu hỏi lớn về vận mệnh dân tộc. Hai năm sau khi rời Huế, Nguyễn Tất Thành lên đường vào Sài Gòn và ngày 5/6/1911 rời Bến Nhà Rồng, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước.
Huế hôm nay vẫn còn lưu giữ những dấu chân của Người: căn nhà ở Mai Thúc Loan, Trường Pháp – Việt Đông Ba, Trường Quốc Học, làng Dương Nỗ và nhiều địa điểm khác. Những nơi ấy không chỉ kể câu chuyện về một cậu bé, một người thanh niên từng sống và học tập tại Huế, mà còn nhắc chúng ta về một hành trình lớn đã bắt đầu từ những năm tháng rất đỗi bình dị. Có lẽ, trước khi trở thành người chèo lái con thuyền cách mạng, Nguyễn Tất Thành đã từng là một cậu bé học chữ, nhìn cuộc đời và đặt những câu hỏi về quê hương. Và chính Huế là một trong những nơi đã góp phần nuôi dưỡng những câu hỏi ấy thành một chí lớn.
