"Hùm thiêng Yên Thế" Hoàng Hoa Thám và bản hùng ca nông dân chống Pháp kéo dài gần 30 năm
Nội dung video tái hiện lại diện mạo, căn cứ đồn Phồn Xương cùng diễn biến chính của Cuộc khởi nghĩa Yên Thế (1884 – 1913) do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo. Bài viết khắc họa tinh thần chiến đấu kiên cường, nghệ thuật quân sự độc đáo của nghĩa quân nông dân, liên minh với các nhà yêu nước lớn như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, cùng ý nghĩa lịch sử sâu sắc của phong trào đối với kho tàng quân sự Việt Nam.
Trong lịch sử chống ngoại xâm giai đoạn cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, cuộc khởi nghĩa Yên Thế do thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám lãnh đạo đã ghi vào trang sử dân tộc một dấu ấn vô cùng đặc biệt. Đây là cuộc khởi nghĩa nông dân lớn nhất, kéo dài nhất trong lịch sử Việt Nam, kéo dài suốt gần 30 năm (1884 – 1913), khiến thực dân Pháp phải khiếp đảm mỗi khi nhắc đến danh xưng "Hùm thiêng Yên Thế".
Trái tim của cuộc khởi nghĩa chính là căn cứ đồn Phồn Xương – thủ phủ của nghĩa quân Yên Thế. Được xây dựng trên đồi cao 20m, bao bọc bởi tường thành đất nền kiên cố, hệ thống đồn phụ, bốt gác, giao thông hào cùng những lỗ châu mai đục thủ công tỉ mỉ, đồn Phồn Xương án ngữ con đường độc đạo dẫn vào căn cứ. Với địa thế hiểm trở và công trình phòng thủ kiên cố, nghĩa quân Yên Thế dưới sự chỉ huy mưu trí của Đề Thám đã giáng cho quân Pháp những đòn đau đớn, tiêu biểu là các chiến thắng lừng lẫy tại thung lũng Hố Chuối (1890) và Đồng Hố (1892).
Không chỉ lãnh đạo lực lượng nông dân vũ trang, Hoàng Hoa Thám còn thể hiện tầm nhìn rộng mở khi biến Phồn Xương thành một điểm tựa bình yên giữa thời bình đao loạn lạc. Nơi đây từng hai lần tiếp đón nhà yêu nước Phan Bội Châu và năm 1906 đón tiếp nhà cải cách Phan Châu Trinh lên gặp gỡ, bàn đàm việc lớn. Chứng kiến khung cảnh thanh bình, xóm làng trâu cày từng đội, tiếng chày giã gạo rộn rã tại đồn Phồn Xương, Phan Bội Châu đã thốt lên những câu thơ đầy thán phục về một vùng đất tự do không hề có tiếng than thở dưới chính quyền bạo ngược của thực dân.
Lo sợ trước tầm ảnh hưởng ngày càng lớn của "Hùm thiêng Yên Thế", ngày 29/01/1909, Thống sứ Bắc Kỳ đã huy động tới 15.000 quân chính quy, khố xanh cùng 400 lính gióng mở cuộc tổng tấn công quy mô lớn vào căn cứ Yên Thế. Cuộc chiến đấu bất cân sức đã khiến nghĩa quân chịu nhiều tổn thất nặng nề. Đến ngày 10/02/1913, Hoàng Hoa Thám bị kẻ phản bội sát hại, cuộc khởi nghĩa Yên Thế chính thức thất bại.
Mặc dù tan rã do chưa có một đường lối, cương lĩnh cách mạng phù hợp để tập hợp toàn dân, cuộc khởi nghĩa Yên Thế và tên tuổi thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám vẫn để lại một trang sử thao hùng, đóng góp những kinh nghiệm vô giá vào kho tàng nghệ thuật quân sự Việt Nam, mãi là niềm tự hào của dân tộc về tinh thần quật cường chống ngoại xâm.
